پرش به محتوای اصلی
نظامی نظامی

مخزن الاسرار

بخش ۷ - نعت دوم

ای تن تو پاک‌تر از جان پاک

روح تو پرورده‌ «روحی فداک»

نقطه‌گهِ خانه رحمت تویی

خانه‌برِِ نقطهٔ زحمت تویی

راهروان عربی را تو ماه

یاوگیانِ عجمی را تو راه

ره به تو یابند و تو ره‌دِه نه‌ای

مهتر ده خود تو و در ده نه‌ای

چون تو کریمان که تماشا کنند

رُستی تنها نه به تنها کنند

از سر خوانی که رطب خورده‌ای

از پی ما زَله چه آورده‌ای‌‌؟

لب بگشا تا همه شکر خورند

ز آب دهانت رُطَب‌ِ تَر خورند

ای شب گیسو‌ی تو روز نجات

آتش سودا‌ی تو آب حیات

عقل شده شیفتهٔ روی تو

سلسلهٔ شیفتگانْ موی تو

چرخ ز طوق کمرت بنده‌ای

صبح ز خورشید رخت خنده‌ای

عالَمِ تَر‌، دامنِ خشک‌، از تو یافت

ناف زمین نافهٔ مشک از تو یافت

از اثر خاک تو مشکین غبار

پیکر آن بوم شده مشک بار

خاک تو از باد سلیمان به است

روضه چه گویم که ز رضوان به است

کعبه که سجادهٔ تکبیر توست

تشنهٔ جُلابِ تباشیر توست

تاج تو و تخت تو دارد جهان

تخت زمین آمد و تاج آسمان

سایه نداری تو که نور مهی

رو تو که خود سایهٔ نور‌اللهی

چار علم رکن مسلمانی‌ات

پنج دعا نوبت سلطانی‌ات

خاک ذلیلان شده گلشن به تو

چشم غریبان شده روشن به تو

تا قدمت در شب گیسو فشان

بر سر گردون شده دامن‌کشان

پر زر و دُر گشته ز تو دامنش

خشتک زر سوزه پیراهنش

در صدف صبح به دست صفا

غالیهٔ بوی تو سایَد صبا

لاجرم آنجا که صبا تاخته

لشگر عنبر علم انداخته

بوی کز آن عنبر لرزان دهی

گر به دو عالم دهی ارزان دهی

سدره ز آرایشِ صدرت زهی‌ست

عرش در ایوان تو کرسی نهی‌ست

روزن حاجت چو بود صبح‌تاب

ذره بود عرش در آن آفتاب

گر نه ز صبح آینه بیرون فتاد

نور تو بر خاک زمین چون فتاد‌‌

ای دو جهان، زیر زمین از چه‌ای؟

گنج نه‌ای خاک‌نشین از چه‌ای؟

تا تو به خاک اندری ای گنج پاک

شرط بود گنج سپردن به خاک

گنج ترا فقر تو ویرانه بس

شمع ترا ظِلِّ تو پروانه بس

چرخ مقوس هدف آه تست

چنبر دلوَش رسن چاه تست

این‌دو طرف گرد سپید و سیاه

راه تو را پیک ز پیکان راه

عقل شفاجوی و طبیبش تویی

ماه سفرساز و غریبش تویی

خیز و شب منتظر‌ان روز کن

طبع نظامی طرب‌افروز کن

ادامه‌ی مخزن الاسرار

  1. بخش ۹ - نعت چهارمای گهر‌ِ تاج‌ِ فرستادگان
  2. بخش ۱۰ - در مدح ملک فخرالدین بهرامشاه بن داودمن که درین دایرهٔ دهر‌بند
  3. بخش ۱۱ - خطاب زمین بوسای شرف گوهر آدم به تو
  4. بخش ۱۲ - در مقام و مرتبت این نامهمن‌که سراینده این نوگلم
  5. بخش ۱۳ - گفتار در فضیلت سخنجنبش اول که قلم برگرفت
  6. بخش ۱۴ - برتری سخن منظوم از منثورچونکه نَسَخته سخن سرسری
  7. بخش ۱۵ - در توصیف شب و شناختن دلچون سپر انداختن آفتاب
  8. بخش ۱۶ - خلوت اول در پرورش دلرایض من چون ادب آغاز کرد
همه‌ی مخزن الاسرار ←

نظامی درباره‌ی نظامی

حکیم ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی ابن مؤید نظامی شاعر معروف ایرانی در قرن ششم هجری قمری است. وی بین سالهای ۵۳۰ تا ۵۴۰ هجری قمری در شهر گنجه متولد شد. وی از فنون حکمت و علوم عقلی و نقلی و طب و ریاضی و موسیقی بهره‌ای کامل داشته و از علمای فلسفه و حکمت به شمار می‌آمده است. مهمترین اثر وی «پنج گنج» یا «خمسه» است. دیوان اش...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.