پرش به محتوای اصلی
صفی علیشاه صفی علیشاه

۱۶- سوره النحل

۸- آیات ۷۱ تا ۷۵

وَ اَللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَکُمْ عَلیٰ بَعْضٍ فِی اَلرِّزْقِ فَمَا اَلَّذِینَ فُضِّلُوا بِرَادِّی رِزْقِهِمْ عَلیٰ مٰا مَلَکَتْ أَیْمٰانُهُمْ فَهُمْ فِیهِ سَوٰاءٌ أَ فَبِنِعْمَةِ اَللّٰهِ یَجْحَدُونَ (۷۱) وَ اَللّٰهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوٰاجاً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَزْوٰاجِکُمْ بَنِینَ وَ حَفَدَةً وَ رَزَقَکُمْ مِنَ اَلطَّیِّبٰاتِ أَ فَبِالْبٰاطِلِ یُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَتِ اَللّٰهِ هُمْ یَکْفُرُونَ (۷۲) وَ یَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ مٰا لاٰ یَمْلِکُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ شَیْئاً وَ لاٰ یَسْتَطِیعُونَ (۷۳) فَلاٰ تَضْرِبُوا لِلّٰهِ اَلْأَمْثٰالَ إِنَّ اَللّٰهَ یَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لاٰ تَعْلَمُونَ (۷۴) ضَرَبَ اَللّٰهُ مَثَلاً عَبْداً مَمْلُوکاً لاٰ یَقْدِرُ عَلیٰ شَیْ‌ءٍ وَ مَنْ رَزَقْنٰاهُ مِنّٰا رِزْقاً حَسَناً فَهُوَ یُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَ جَهْراً هَلْ یَسْتَوُونَ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لاٰ یَعْلَمُونَ (۷۵)

و خدا افزونی داد برخی از شما را بر برخی در روزی پس نباشند آنان که افزونی داده شدند برگردانندگان روزیشان بر آنچه مالک شد دستهاشان پس ایشان در آن یکسانند آیا پس نباشند بنعمت خدا انکار می‌کنند (۷۱) و خدا گردانید برای شما از خودهاتان جفتها و گردانید برای شما از جفتهاتان پسران و نوادگان و روزی داد شما را از پاکیزه‌ها آیا پس بباطل می‌گروند و بنعمت خدا ایشان کفران می‌ورزند (۷۲) می‌پرستند از غیر خدا آنچه مالک نمی‌باشد برای ایشان روزی از آسمان و زمین چیزی را و توانایی ندارند (۷۳) پس مزنید برای خدا مثلها را بدرستی که خدا می‌داند و شما نمی‌دانید (۷۴) زد خدا مثلی بندۀ درم خریده که قادر نیست بر چیزی و کسی که روزی دادیم او را از خود روزی خوبی پس او انفاق می‌کند از آن پنهان و آشکارا آیا یکسان می‌باشد ستایش مر خدا را بلکه بیشتر ایشان نمی‌دانند (۷۵)

بعض را حق کرده بر بعضی فزون

از شما در رزق و مال اندر نمون

پس نی اند آنانکه در مال افضلند

مال خود بر زیردستان تا هلند

بندگان را خواجگان یعنی شریک

در منال خود کنند از خُلق نیک

پس شوند ایشان مساوی در نظر

در میانشان نیست تمییزی دگر

پس کنند آیا به نعمت های حق

مردمان انکار بر نامستحق

منکر نعمت به حق آن گشت لیک

که کند در طاعتش غیری شریک

حق پدید آورد از جنس شما

بهرتان اندر تناسب جفت ها

هم بگرداند از زنان پیدا بنین

بر شما و اولادِ اولاد این چنین

داد روزی هم دگر از طیّبات

مر شما را بر تعیّش در حیات

پس به باطل هیچ آیا بگروند

هم به نعمتهای حق کافر شوند

می پرستند آن به غیر حق که نیست

مالک ایشان را به رزقی بهر زیست

از سماوات و زمین بر هیچ چیز

و استطاعت نیستشان بر خویش نیز

یعنی از آبی که آید ز آسمان

وز گیاهی کز زمین روید عیان

پس مسازید از برای حق مثال

یا شبیهی در پرستش از خیال

زآنکه حق داند فساد قولتان

نیستید آگه شما و از قبح آن

حق مثل زد عبد مملوکی که هیچ

قدرتش نبود به چیزی در بسیج

هم مر آزادی که از نزدیک خویش

رزق نیکو داده باشیمش به پیش

پس کند انفاق زآن فاش و نهان

این دو یکسانند آیا در نشان

پس چو عبد عاجزی با مالکش

نیست یکسان گر که دانی اندکش

هر دو باشند ار چه مرزوق یکی

همچنین مملوک یک کس بیشکی

پس چسان اصنام بی روح و اثر

باشد از وجهی شریک دادگر

حق سزاوار است بر حمد و ثنا

نی جز او از خلق نادار گدا

تا چه جای آنکه باشد مستحق

بر پرستش غیر او از ماخَلَق

او ز توحیدش به ما بنموده راه

وین ندانند اکثر از رأی تباه

ادامه‌ی ۱۶- سوره النحل

  1. ۱۰- آیات ۸۱ تا ۸۸وَ اَللّٰهُ جَعَلَ لَکُمْ مِمّٰا خَلَقَ ظِلاٰلاً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنَ اَلْجِبٰالِ أَکْنٰاناً وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرٰابِیلَ تَقِیکُمُ اَلْحَرَّ وَ سَرٰابِیلَ تَقِیکُمْ بَأْسَکُمْ کَذٰلِکَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ (۸۱) فَإِنْ تَو
  2. ۱۱- آیات ۸۹ تا ۹۴وَ یَوْمَ نَبْعَثُ فِی کُلِّ أُمَّةٍ شَهِیداً عَلَیْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنٰا بِکَ شَهِیداً عَلیٰ هٰؤُلاٰءِ وَ نَزَّلْنٰا عَلَیْکَ اَلْکِتٰابَ تِبْیٰاناً لِکُلِّ شَیْ‌ءٍ وَ هُدیً وَ رَحْمَةً وَ بُشْریٰ لِلْمُسْلِمِینَ (۸۹) إِنَّ اَللّٰهَ یَأْمُرُ
  3. ۱۲- آیات ۹۵ تا ۱۰۲وَ لاٰ تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اَللّٰهِ ثَمَناً قَلِیلاً إِنَّمٰا عِنْدَ اَللّٰهِ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (۹۵) مٰا عِنْدَکُمْ یَنْفَدُ وَ مٰا عِنْدَ اَللّٰهِ بٰاقٍ وَ لَنَجْزِیَنَّ اَلَّذِینَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مٰا کٰانُوا یَع
  4. ۱۳- آیات ۱۰۳ تا ۱۱۱وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ إِنَّمٰا یُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسٰانُ اَلَّذِی یُلْحِدُونَ إِلَیْهِ أَعْجَمِیٌّ وَ هٰذٰا لِسٰانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ (۱۰۳) إِنَّ اَلَّذِینَ لاٰ یُؤْمِنُونَ بِآیٰاتِ اَللّٰهِ لاٰ یَهْدِیهِمُ اَللّٰهُ وَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَ
  5. ۱۴- آیات ۱۱۲ تا ۱۱۹وَ ضَرَبَ اَللّٰهُ مَثَلاً قَرْیَةً کٰانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً یَأْتِیهٰا رِزْقُهٰا رَغَداً مِنْ کُلِّ مَکٰانٍ فَکَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اَللّٰهِ فَأَذٰاقَهَا اَللّٰهُ لِبٰاسَ اَلْجُوعِ وَ اَلْخَوْفِ بِمٰا کٰانُوا یَصْنَعُونَ (۱۱۲) وَ لَقَدْ جٰاءَهُمْ رَسُ
  6. ۱۵- آیات ۱۲۰ تا ۱۲۸إِنَّ إِبْرٰاهِیمَ کٰانَ أُمَّةً قٰانِتاً لِلّٰهِ حَنِیفاً وَ لَمْ یَکُ مِنَ اَلْمُشْرِکِینَ (۱۲۰) شٰاکِراً لِأَنْعُمِهِ اِجْتَبٰاهُ وَ هَدٰاهُ إِلیٰ صِرٰاطٍ مُسْتَقِیمٍ (۱۲۱) وَ آتَیْنٰاهُ فِی اَلدُّنْیٰا حَسَنَةً وَ إِنَّهُ فِی اَلْآخِرَةِ لَمِنَ اَلصّٰ
همه‌ی ۱۶- سوره النحل ←

صفی علیشاه درباره‌ی صفی علیشاه

میرزا حسن اصفهانی متخلص به «صفی» و ملقب به صفی‌علی‌شاه (زادهٔ ۱۲۵۱ قمری در اصفهان، درگذشتهٔ ۱۳۱۶ قمری در تهران)، قطب دروایش نعمت‌اللهی و از شاعران بزرگ صوفی مشرب سده‌های اخیر است. او مردى ادیب و شاعر و در نظم انواع شعر توانا بود. پدرش بازرگان بود. وی در کودکى به همراه پدر به یزد رفت و تا سن بیست سالگى در آن شهر زیست....

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.