پرش به محتوای اصلی
پروین اعتصامی پروین اعتصامی

مثنویات، تمثیلات و مقطعات

شمارهٔ ۱۳۲ - گل و خاک

صبحدم، تازه گلی خودبین گفت

کاز چه خاک سیهم در پهلوست

خاک خندید که منظوری هست

خیره با هم ننشستیم، ای دوست

مقصد این ره ناپیدا را

ز کسی پرس که پیدایش ازوست

همه از دولت خاک سیه است

که چمن خرم و گلشن خوشبوست

همه طفلان دبستان منند

هر گل و سبزه که اندر لب جوست

پوستین بودمت ایام شتا

چو شدی مغز، رها کردی پوست

جز تواضع نبود رسم و رهم

گرچه گلزار ز من چون مینوست

نکنم پیروی عجب و هوی

زانکه افتادگیم خصلت و خوست

تو، بدلجوئی خود مغروری

نشنیدی که فلک، عربده‌جوست

من اگر تیره و گر ناچیزم

هر چه را خواجه پسندد، نیکوست

گل بی خاک نخواهد روئید

خاک، هر سوی بُوَد، گل زانسوست

خِلقت از بهر تنی تنها نیست

چشم گر چشم شد، اَبرو اَبروست

همگی خاک شویم آخرِ کار

همچو آن خاک که در برزن و کوست

برگِ گل یا بَرِ گلرخساری است

خاک و خِشتی که بِه بُرج و باروست

تکیه بر دوستی دهر، مکن

که گهی دوست، دگَر گاه عدوست

مشو ایمن که گل صد برگم

که تو صد برگی و گیتی صد روست

گرچه گرد است بدیدن گردو

نه هر آن گرد که دیدی، گردوست

گوی چوگان فلک شد سرِ ما

زانکه چوگان فلک، اینش گوست

همه، ناگاه گلوگیر شوند

همه را، لقمهٔ گیتی به گلوست

کشتی بحر قضا، تسلیم است

اندرین بحر، نه کشتی، نه کروست

کوش تا جامهٔ فرصت ندری

درزی دهر، نه آگه ز رفوست

تا تو آبی به تکلف بخوری

نه سبوئی و نه آبی به سبوست

غافل از خویش مشو، یک سر موی

عمر، آویخته از یک سر موست

ادامه‌ی مثنویات، تمثیلات و مقطعات

  1. شمارهٔ ۱۳۴ - گلهٔ بیجاگفت گرگی با سگی، دور از رمه
  2. شمارهٔ ۱۳۵ - گنج ایمننهاد کودک خردی بسر، ز گل تاجی
  3. شمارهٔ ۱۳۶ - گنج درویشدزد عیاری، بفکر دستبرد
  4. شمارهٔ ۱۳۷ - گوهر اشکآن نشنیدید که یک قطره اشک
  5. شمارهٔ ۱۳۸ - گوهر و سنگشنیدستم که اندر معدنی تنگ
  6. شمارهٔ ۱۳۹ - لطف حقمادر موسی، چو موسی را به نیل
  7. شمارهٔ ۱۴۰ - مادر دوراندیشبا مرغکان خویش، چنین گفت ماکیان
  8. شمارهٔ ۱۴۱ - مرغ زیرکیکی مرغ زیرک، ز کوتاه بامی
همه‌ی مثنویات، تمثیلات و مقطعات ←

پروین اعتصامی درباره‌ی پروین اعتصامی

رخشندهٔ اعتصامی معروف به پروین اعتصامی در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ خورشیدی در شهر تبریز به دنیا آمد. پدرش یوسف اعتصامی آشتیانی (اعتصام الملک) از رجال نامی و نویسندگان و مترجمان مشهور اواخر دورهٔ قاجار بود. در کودکی با خانواده به تهران آمد. پایان‌نامهٔ تحصیلی خود را از مدرسهٔ آمریکایی تهران گرفت و در همانجا شروع به تدریس کرد. پیو...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.