پرش به محتوای اصلی
ناصرخسرو ناصرخسرو

جامع الحکمتین

بخش ۱۱ - اندر جسد و نفس و عقل

(چرا چو تن زغذا پر شود نگنجد نیز

الم رسدش گر فزون کنی تو از مقدار؟

و گوهری دگر اینجا که پر نگردد هیچ

نه از نبی و نه از بینش و نه از ا شعار.

چه چیز آن (و) چه چیز این واز پی چه چنین؟

چه چیز آن که بدین هر دو بر بود سالار؟

نشان آنکه بغایت بود زشاهد چیز

دلیل گیرد و دارد بعا‌قبت دیدار.)

و انکار و نکال و عقوبت بی‌واسطه از درخت بجوید تا بدانند که ظنش خطاست. و اگر ملک ما بر شرح این اقاویل بصیر نبودی، جوا ب ما مرین سوالات را که‌اندرین بیت هاست آن بودی که گفتیمی: جسد ما از غذا از آن پر شود که طعام بیش از آن باشد که ما توانیم خوردن، همچنانکه اگر کمتر از آن باشد که ما را باید، سیر نشویم. و آن جوهر که او از علم پر نشود نفس است، و آنک برین هر دو سالار است وز شاهد بر غایب دلیل گیرد، عقل است.

این سوالها را که ‌اندرین بیتهاست این جوابها مقتضی است (و جای) بیشی نیست. بنگر ای خردمند!‌ اندرین دو جواب تا فصل بیاید که مر خرما بر خارست، و هذه جمله کافیه، و زین بیتها گذشتیم.

ادامه‌ی جامع الحکمتین

  1. بخش ۱۳ - اندر دهر و حق و سرور و حیات روز‌گذار و کمال و غیبتنخست دهر، چه چیز است دهر و حق و سرور
  2. بخش ۱۴ - اندر طبیعت کلیاگر طبیعت کلی با ولیت حال
  3. بخش ۱۵ - اندر فرشته و پری و دیوفرشته و پری و دیو را بدانستم
  4. بخش ۱۶ - اندر شرح (یکی)یکی کدام که بسیاری‌اندرو موجود؟
  5. بخش ۱۷ - اندر جنس و نوعکدام جنس نه نوع و کدام نوع نه جنس؟
  6. بخش ۱۸ - اندر سعد و نحس و‌اندر امروز و دی و فرداچه بود عالم وقتی همه سعادت بود
  7. بخش ۱۹ - اندر بعض خواص جمادات و حیوانات و امکنهشکستن سرب الماس و سنگ و آهن کس
  8. بخش ۲۰ - اندر نطق و کلام و قولمیان نطق و میان کلام و قول چه فرق‌؟
همه‌ی جامع الحکمتین ←

ناصرخسرو درباره‌ی ناصرخسرو

حکیم ابومعین ناصر بن خسرو قبادیانی بلخی در سال ۳۹۴ هجری قمری در بلخ تولد یافت. از اوایل جوانی به تحصیل علوم و تحقیق ادیان و مطالعهٔ اشعار شعرای ایران و عرب پرداخت. در دورهٔ جوانی به دربار غزنویان و سپس به دربار سلجوقیان راه یافت. در سال ۴۳۷ هجری قمری خوابی دید و به قول خود از خواب چهل ساله بیدار شد، کارهای دیوانی را ره...

زندگی‌نامه و دیوان کامل ←

متن شعر به نقل از گنجور.