همان‌طور که قدرت باروری زنان با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند، دستگاه تولیدمثل مردان نیز تحت تاثیر پیری قرار می‌گیرد. با گذشت زمان، سطح هورمون‌ها تغییر می‌کند، آسیب‌های DNA افزایش می‌یابد و کیفیت و عملکرد اسپرم کاهش پیدا می‌کند. بااین‌حال، دانشمندان هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند چه عواملی باعث پیری بیضه‌ها می‌شوند.
گروهی از پژوهشگران آکادمی علوم چین و دانشگاه پزشکی نیروی دریایی چین، با بررسی بافت بیضه چهار مرد در سنین مختلف، به سرنخ تازه‌ای درباره این فرایند دست یافته‌اند.
به‌گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران نمونه‌های بافتی دو مرد جوان ۲۳ و ۳۰ ساله و دو مرد مسن ۶۲ و ۹۱ ساله را بررسی کردند. این افراد پیش‌تر صاحب فرزند شده بودند و یکی از بیضه‌هایشان به دلایل پزشکی برداشته شده بود. دانشمندان با بررسی بیش از ۱۰هزار هسته سلولی، تفاوت‌های قابل‌توجهی میان بافت بیضه افراد جوان و مسن پیدا کردند.
دانشمندان پروتئینی به نام WLS را شناسایی کرده‌اند که ممکن است در سرعت‌بخشیدن به روند پیری بیضه‌ها نقش داشته باشد
برخلاف زنان که با ذخیره محدودی از تخمک متولد می‌شوند، مردان سلول‌های بنیادی ویژه‌ای دارند که می‌توانند در طول زندگی به تولید اسپرم ادامه دهند. به همین دلیل، برخی مردان حتی پس از ۶۰ سالگی نیز توانایی فرزندآوری دارند.
اما این توانایی به‌معنای ثابت‌ماندن کیفیت اسپرم نیست. معمولا پس از ۴۵ سالگی، کیفیت و عملکرد اسپرم به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ هرچند این تغییرات معمولا کندتر از کاهش قدرت باروری زنان اتفاق می‌افتند.
پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که دو نوع سلول در عملکرد طبیعی بیضه‌ها اهمیت زیادی دارند. سلول‌های «سرتولی» از تولید و رشد اسپرم پشتیبانی می‌کنند و سلول‌های «لیدیگ» مسئول تولید هورمون تستوسترون هستند. این سلول‌ها برای انجام وظایف خود با یکدیگر و با سایر سلول‌های بیضه ارتباط برقرار می‌کنند. اما پژوهش تازه نشان می‌دهد که با افزایش سن، این ارتباطات دچار اختلال می‌شوند.
برای مثال، دانشمندان دریافتند که ارتباط سلول‌های لیدیگ با فرایندهای مرتبط با ترشح هورمون و تشکیل رگ‌های خونی تغییر می‌کند. سلول‌های سرتولی نیز در سنین بالا ارتباط متفاوتی با سلول‌های ایمنی برقرار می‌کنند. چنین تغییراتی ممکن است بر تولید و رشد طبیعی اسپرم تاثیر بگذارند.
مهم‌ترین یافته پژوهش، شناسایی نقش احتمالی پروتئینی به نام WLS در پیری بیضه‌ها بود. دانشمندان متوجه شدند که سلول‌های سرتولی در بافت بیضه مردان مسن، مقدار بیشتری از این پروتئین تولید می‌کنند. آن‌ها برای بررسی دقیق‌تر، میزان تولید WLS را در سلول‌های پرورش‌یافته در آزمایشگاه افزایش دادند و مشاهده کردند که نشانه‌های پیری سلولی تشدید می‌شود.
این نتیجه نشان می‌دهد پروتئین WLS ممکن است علاوه‌بر اینکه نشانه‌ای از پیری سلول‌ها باشد، خودش نیز در سرعت‌بخشیدن به این فرایند نقش داشته باشد.
پروتئین WLS در یکی از مسیرهای مهم پیام‌رسانی سلولی به نام Wnt نقش دارد. این مسیر به تنظیم رشد، تقسیم، بقا و بازسازی سلول‌ها کمک می‌کند. با وجود شناخت عملکرد کلی این پروتئین، نقش دقیق آن در پیری بیضه‌ها هنوز مشخص نیست.
البته پژوهش جدید محدودیت مهمی دارد: نمونه‌های انسانی فقط از چهار نفر جمع‌آوری شده‌اند. بنابراین هنوز نمی‌توان با اطمینان گفت که افزایش WLS عامل اصلی پیری بیضه‌ها است یا کاهش فعالیت آن می‌تواند از افت قدرت باروری جلوگیری کند.
پژوهشگران تاکید می‌کنند که برای تایید یافته‌ها باید نمونه‌های بیشتری بررسی شوند؛ کاری که به‌دلیل دشواری دسترسی به بافت بیضه انسان، به‌ویژه در سنین بالا، چندان آسان نیست.
شناخت بهتر عوامل پیری بیضه‌ها می‌تواند در آینده به ابداع روش‌های تشخیصی و درمانی تازه برای ناباروری مردان کمک کند. امروزه علت ناباروری بسیاری از مردان همچنان ناشناخته است و درمان‌های هدفمند محدودی برای آن وجود دارد.
پژوهش در ژورنال Journal of Molecular Cell Biology منتشر شده است.
