دومین نسخه از گزارش «بازی‌خیزها» با اتکا به داده‌های پیمایش ملی مصرف بازی‌های دیجیتال در سال ۱۴۰۲ که توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در ابتدای سال ۱۴۰۳ گردآوری شده، نقشه رفتاری گیمرهای ایرانی را در پنج استان کلیدی کشور به تصویر کشیده است. این گزارش که روز گذشته از سوی بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای منتشر شده نقشه گیمرهای ایران را زیر ذره‌بین خود قرار می‌دهد.
کپی لینکگیمرخیزترین استان: خراسان رضوی
بررسی جمعیت گیمرها نشان می‌دهد تهران با ۵/۳۷ میلیون نفر، پرجمعیت‌ترین جامعه گیمری کشور را دارد و در سوی دیگر، اصفهان با ۱/۵۴ میلیون نفر کمترین جمعیت عددی گیمرها را میان این پنج استان در خود جای داده است.
با این حال، شاخص ضریب نفوذ تصویر دیگری را بازگو می‌کند؛ اگر فقط نسبت بازیکن هر استان را از کل نمونه به عنوان نفوذ در نظر بگیریم، استان خراسان رضوی با سهم ۴۱ درصدی بازیکنان از کل جمعیت، گیمرخیزترین استان نسبت به بافت جمعیتی خود محسوب می‌شود، در حالی که اصفهان با ۲۸/۶ درصد، کمترین نسبت جمعیتی درگیر بازی را ثبت کرده است.
خراسان رضوی با سهم ۴۱ درصدی بازیکنان، گیمرخیزترین استان نسبت به بافت جمعیتی خود محسوب می‌شود
از حیث پیوستگی و وفاداری به مصرف روزانه هم خراسانی‌ها با ۵۲/۴ درصد بیشترین سهم بازیکنان روزمره را دارند و در مقابل، گیمرهای استان فارس با ۴۵/۸ درصد کمتر از دیگر استان‌ها به بازی هرروزه مقید هستند.
کپی لینکزنان خوزستانی بیشتر بازی می‌کنند
ترکیب جنسیتی گیمرها در تمام استان‌ها با غلبه مردان همراه است، اما توازن در جنوب کشور برقرارتر است. خوزستان با سهم ۴۰/۶ درصدی زنان، بالاترین نرخ حضور زنان گیمر را به ثبت رسانده و حتی از میانگین کشوری (۳۸/۳ درصد) هم عبور کرده است. در حالی که در استان فارس شکاف عمیق‌تر بوده و زنان کمترین سهم را دارند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد در فارس از هر سه بازیکن دو نفر مرد هستند.
البته الگوهای زمانی مصرف نکته مهمی است. در تهران مردان و زنان با فاصله کمتری نسبت به هم بازی می‌کنند، اما در خوزستان عمیق‌ترین شکاف جنسیتی رخ داده است؛ جایی که مردان روزانه ۱۱۶ دقیقه (طولانی‌ترین زمان ثبت‌شده میان تمام گروه‌ها) و زنان تنها ۴۸ دقیقه وقت می‌گذارند.
به‌طور کلی ولی مدت‌زمان صرف‌شده پای نمایشگرها تفاوت چشمگیری میان استان‌ها نشان می‌دهد. گیمرهای تهران با میانگین ۹۰ دقیقه و خوزستان با ۸۹ دقیقه در روز طولانی‌ترین زمان بازی را دارند و در سوی دیگر خراسان رضوی با ۶۶ دقیقه کمترین زمان را سپری می‌کند.
در شاخص سن، میانگین سنی گیمرهای تهرانی با ۳۱/۴ سال بالاترین رقم را نشان می‌دهد که گویای ورود نسل‌های قدیمی‌تر و ادامه عادت بازی در سنین بزرگسالی در پایتخت است. در نقطه مقابل، خراسان رضوی با میانگین ۲۹/۱ سال جوان‌ترین جمعیت گیمری را دارد.
روستاییان کدام استان بیشتر اهل بازی هستند؟
تهران متمرکزترین پهنه گیمری است؛ به‌طوری‌که ۷۵ درصد بازیکنان آن در خود کلان‌شهر تهران زندگی می‌کنند و سهم روستاها تنها ۱/۶ درصد است.
روستاییان فارس با ۱۴/۳ درصد، بیشترین سهم سکونتگاه روستایی میان گیمرها را دارند
این معادله در خوزستان کاملا وارونه است؛ تنها ۳۹/۴ درصد گیمرهای خوزستانی در مرکز استان ساکن هستند و نزدیک به نیمی از آنان در سایر شهرستان‌ها سکونت دارند که نشان‌دهنده توزیع غیرمتمرکز بازی میان شهرهای صنعتی و اقماری استان است. همچنین روستاییان فارس با ۱۴/۳ درصد، بیشترین سهم سکونتگاه روستایی میان گیمرها را دارند.
سکونت گیمرهای محصل در تهران
دسترسی به مدارج دانشگاهی در میان گیمرهای تهران بالاتر از سایر نقاط است؛ دارندگان مدرک لیسانس با ۲۷/۳ درصد و تحصیلات تکمیلی با بیش از ۹ درصد در پایتخت بیشترین جمعیت را دارند، در حالی که در خوزستان و خراسان رضوی بیشترین سهم در اختیار افراد دارای تحصیلات کمتر از دیپلم (به‌ترتیب ۴۴ و ۴۶/۱ درصد) است.
کپی لینکخوزستان بیشترین گیمرهای متاهل را دارد
در وضعیت تاهل، همه جا مجردها دست بالاتر را دارند و خراسان رضوی با ۵۵/۶ درصد بیشترین گیمر مجرد را دارد. جالب‌ترین تفاوت منطقه‌ای در میان متاهل‌ها به چشم می‌خورد؛ خوزستان با ۴۳/۲ درصد بیشترین جامعه بازیکنان متاهل فرزنددار را در خود جای داده، اما در پایتخت این نسبت به ۳۷/۲ درصد افت می‌کند.
رکورد آمیرزا در اصفهان
بازی ورزشی «فوتبال» بدون رقیب صدرنشین بی‌چون‌وچرای تمام پنج استان است و بازی کلمه‌محور «آمیرزا» تنها بازی ایرانی حاضر در جمع پرطرفدارترین‌های سراسر کشور محسوب می‌شود. با وجود شباهت‌ها در عناوین اکشن و شوتر نظیر «کال آو دیوتی»، تفاوت‌های بومی مشخصی دیده می‌شود؛ برای نمونه علاقه ویژه به بازی‌های رانندگی و اتومبیل‌رانی در استان‌های فارس و خراسان رضوی جایگاه ویژه‌ای در میان پنج عنوان برتر دارد، در حالی که در تهران و اصفهان عناوین فکری و معمایی در رتبه‌های بالاتر فهرست قرار گرفته‌اند.
همچنین بازی «جی‌تی‌ای» در خوزستان نفوذ سنتی خود را میان پرمخاطب‌ترین‌ها حفظ کرده است. ضمن اینکه با اینکه کال‌اف دیوتی دومین بازی محبوب اغلب کلان‌شهرهاست، اصفهانی‌ها آمیرزا را بیشتر از کال‌اف دیوتی دوست دارند.
دست و دلبازترین شهرها برای خرج کردن در راه بازی
برآورد اندازه بازار بازی‌های ویدیویی کشور نشان می‌دهد که این صنعت به گردش مالی کلان ۷۰ هزار و ۶۶۳ میلیارد تومانی رسیده است، اما توزیع این سرمایه میان استان‌ها توازن یکدستی ندارد.
در میان استان‌های مورد بررسی، تهران با بازاری بیش از ۱۶ هزار میلیارد تومان بزرگ‌ترین سهم اقتصادی را به خود اختصاص داده و در صدر قرار دارد. در سوی دیگر این مقایسه، اصفهان با بازاری حدود ۲ هزار و ۷۴۹ میلیارد تومان، کمترین حجم مالی را در میان این پنج قطب ثبت کرده است. با این حال، شگفتی اصلی بازار نه در پایتخت، بلکه در استان فارس رقم خورده است؛ جایی که سرانه هزینه هر بازیکن به شکل چشمگیری به ۶ میلیون و ۴۱ هزار تومان می‌رسد.
این رقم بیش از دو برابر هزینه سرانه گیمرهای تهرانی و حدود دو و نیم برابر میانگین کشوری است و فارس را به دست‌ودلبازترین و پرخرج‌ترین جامعه گیمری کشور بدل می‌کند، در حالی که اصفهانی‌ها با سرانه ۱ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان، محتاطانه‌ترین الگوی خرج‌کرد را نشان می‌دهند.
کدام استان‌ها زورگوترین گیمرها را دارند؟
استان خوزستان با نرخ ۵.۳ درصدی، بالاترین میزان تجربه زورگویی اینترنتی (سایبربولینگ) را به ثبت رسانده که فاصله‌ای معنادار با میانگین کشوری دارد، در حالی که گیمرهای خراسان رضوی با ۱.۷ درصد، کمترین مواجهه را با این معضل گزارش کرده‌اند.
پدیده شرط‌بندی مرتبط با بازی‌ها بیش از هر نقطه دیگر در تهران متمرکز است
در جبهه مقابل، پدیده شرط‌بندی مرتبط با بازی‌ها بیش از هر نقطه دیگر در تهران متمرکز است؛ به‌گونه‌ای که نرخ شرط‌بندی در پایتخت به ۳.۹ درصد رسیده و تهران را به کانون اصلی این آسیب بدل کرده است، در حالی که اصفهان با ۱.۵ درصد، در کف این جدول قرار دارد و سالم‌ترین الگو را از منظر دوری از قمار و شرط‌بندی ثبت کرده است.
عطش بالای گیمرهای تهرانی به بازی
میزان عطش مخاطبان برای رقابت‌های آنلاین تحت تاثیر زیرساخت شبکه پایتخت قرار دارد؛ تهران با ۶۲ درصد بیشترین نرخ بازیکنان آنلاین و خوزستان با ۵۴/۳ درصد کمترین سهم آنلاین را گزارش کرده‌اند.
از بعد حرفه‌ای‌گری هم تهران با ۱۳/۵ درصد بیشترین سهم «بازیکنان حرفه‌ای» را به ثبت رسانده است، اما در استان‌هایی نظیر فارس و اصفهان بیش از ۵۳ درصد بازیکنان در دسته «علاقه‌مند» یا تفننی قرار می‌گیرند که نشان می‌دهد بازی در این مناطق بیشتر کارکرد سرگرمی گاه‌به‌گاه دارد تا فعالیت تخصصی.
سهم کنسول‌ها و نحوه تهیه بازی
مصرف بازی‌های بومی وابسته به دوری از پایتخت است؛ خوزستان با ۶۶/۲ درصد بیشترین سهم بازی موبایلی ایرانی را دارد، در حالی که پایتخت‌نشینان با ۵۰/۴ درصد کمترین مصرف بازی‌های داخلی را ثبت کرده‌اند.
در بازار کنسول‌ها، پلی‌استیشن با تصاحب بالای ۷۶ درصد دستگاه‌ها در همه مناطق تسلطی یکپارچه دارد که اوج آن در فارس با ۸۵/۲ درصد است. در روش‌های تهیه بازی نیز شکاف دسترسی خود را نشان می‌دهد؛ گیمرهای اصفهان و تهران با بیش از ۲۷ و ۳۱ درصد بیشترین خرید دیجیتالی و دانلود را ثبت کرده‌اند، اما در خوزستان تهیه فیزیکی (لوح فشرده و فلش) با سهم ۷۱/۲ درصدی روش غالب است که ریشه در کیفیت و زیرساخت اینترنت دارد.
کپی لینککدام استان‌ها به استریم علاقه بیشتری دارند؟
در حوزه الگوهای مصرف و تماشای محتوای بازی، آمارها نمایانگر غلبه قاطع سنت‌های خانگی بر پلتفرم‌های پخش زنده مدرن است. خوزستان با ثبت نرخ ۵۱ درصدی، بیشترین علاقه را برای تماشای بازی‌های دیجیتال دارد و بیش از نیمی از علاقه‌مندان در این استان، نظاره‌گر بازی دیگران هستند.
خوزستان با ثبت نرخ ۵۱ درصدی، بیشترین علاقه را برای تماشای بازی‌های دیجیتال دارد
نکته قابل تامل اینجاست که در تمامی استان‌ها، «تماشای حضوری و فیزیکی» از کنار دست بازیکن با اختلافی سنگین رتبه اول را دارد؛ به طوری که نزدیک به ۶۰ درصد تماشاگران در خوزستان و بیش از نیمی از مخاطبان در مشهد و اصفهان هنوز به شیوه سنتی به تماشای بازی می‌نشینند.
میان پلتفرم‌های ویدیویی، یوتیوب با سهمی که در تهران به اوج خود می‌رسد دست بالا را نسبت به آپارات دارد، در حالی که سرویس تخصصی استریم توییچ در حاشیه کامل قرار گرفته و جز در استان فارس، در بقیه نقاط سهمی ناچیز و کمتر از ۳ درصد را به خود اختصاص داده است.
تهران، پایتخت کنسول‌بازها
اگرچه موبایل با سهم فراتر از ۹۰ درصد حاکم مطلق تمام بازارهاست، تفاوت اصلی در پلتفرم‌های پرهزینه نمایان می‌شود. تهران با ثبت سهم ۴۰/۹ درصدی در پلتفرم کنسول، لقب «پایتخت کنسول‌بازها» را به خود اختصاص داده است، در شرایطی که گیمرهای اصفهانی با ۲۵/۵ درصد کمترین اقبال را به کنسول دارند.
از سوی دیگر، تهرانی‌ها با نرخ ۱۱/۳ درصدی بیشترین تمایل را به بازی هم‌زمان روی هر سه پلتفرم (موبایل، کنسول و رایانه) دارند که نشانه‌ای از عمق بازار گیمینگ حرفه‌ای است؛ برعکس، اصفهان با ۷۰ درصد تک‌پلتفرمی‌ترین استان کشور به حساب می‌آید.
