همشهری آنلاین - گروه سیاسی: انتقال بمب‌افکن‌های آمریکایی از پایگاه فرفورد بریتانیا در پی تهدیدهای پهپادی ایران، آسیب‌پذیری پایگاه‌های نظامی آمریکا و متحدان ناتو را آشکار کرده است؛ تهدیدی که نشان می‌دهد برتری نظامی واشنگتن لزوما به معنای آمادگی برای مقابله با جنگ‌افزارهای ارزان‌قیمت و حملات نامتقارن نیست.
متن مقاله منتشر شده در پولیتیکو را با عنوان «چگونه پهپادهای ایران پاشنه آشیل آمریکا را هدف گرفته‌اند» می‌خوانید:
تخلیه ناگهانی بمب‌افکن‌های آمریکایی از یک پایگاه هوایی مهم در بریتانیا، آسیب‌پذیری شدید قدرتمندترین نیروی نظامی جهان و متحدان ناتویی آن را آشکار می‌کند؛ آن هم در شرایطی که پهپادهای ارزان‌قیمت و فناوری‌های تجاری آماده استفاده، در حال دگرگون کردن ماهیت جنگ هستند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اصرار دارد که توان نظامی ایران در نتیجه ۸ ماه حملات آمریکا و اسرائیل «به‌طور کامل نابود شده است». با این حال، تهران همچنان با استفاده از پهپادهای ارزان‌قیمت شاهد به حملات متقابل ادامه می‌دهد؛ پهپادهایی که مانع بازگشت نیروی دریایی آمریکا به بنادر مورد حمایت واشنگتن در خاورمیانه شده‌اند و خسارت‌های سنگینی به یک پایگاه هوایی آمریکا در نزدیکی ایران وارد کرده‌اند.
هشدارها درباره پهپادهای ایرانی حتی به تخلیه تمام بمب‌افکن‌های آمریکایی از پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا در همین هفته انجامید. در ماه ژوئیه نیز نگرانی‌های امنیتی ناشی از تهدیدهای احتمالی، ترامپ را هنگام ترک نشست ناتو در آنکارا، پایتخت ترکیه، به اقدامی غیرمعمول واداشت: او برای دور ماندن از تهدیدهای احتمالی، در یک خودروی حمل تجهیزات پذیرایی هواپیما پناه گرفت.
این اقدامات، از یک سو گستردگی تهدیدهای جدید و از سوی دیگر، میزان آمادگی پایین مقام‌های آمریکایی و اروپایی برای مقابله با شکل تازه‌ای از جنگ را نشان می‌دهد.
یک مقام ارشد دفاعی اروپایی گفت: «آنچه مرا نگران می‌کند، افزایش احتمال وقوع تروریسم پهپادی و توانایی گروه‌های مختلف نیمه‌سازمان‌یافته و افراد شرور برای حمله به زیرساخت‌های ما با ابزارهایی ارزان‌قیمت، حتی ابزارهایی که در خانه ساخته شده‌اند، است.»
مقام‌های آمریکایی نیز به محدودیت‌های مشابهی پی برده‌اند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، اخیرا فرماندهی رزمی جدیدی با تمرکز بر جنگ پهپادی تاسیس کرده است؛ اما احتمالا سال‌ها طول می‌کشد تا این اقدام به نتایج ملموسی در میدان نبرد منجر شود.
یک مقام آمریکایی که مانند دیگر مقام‌های مورد استناد این گزارش به شرط ناشناس ماندن درباره عملیات جاری صحبت کرده است، گفت: «ایران می‌تواند تمام این فشارهای نامتقارن را بر ما وارد کند؛ وضعیتی که حتی چند سال پیش هم وجود نداشت.»
آسیب‌پذیری بیشتر متحدان اروپایی ناتو
متحدان اروپایی ناتو، که برخلاف آمریکا امکان عقب‌کشیدن نیروهای خود به آمریکای شمالی را ندارند، حتی آسیب‌پذیرترند. آنها با شمار فزاینده‌ای از موارد نفوذ پهپادها به حریم هوایی ناتو و تلاش‌های روسیه برای حملات پهپادی مقابله می‌کنند.
به گفته ۲ دیپلمات ناتو و ۲ مقام دفاعی اروپایی، پایگاه‌های سراسر این ائتلاف در برد موشک‌های بالستیک ایران قرار دارند؛ مسئله‌ای که نگرانی‌ها درباره اقدامات تلافی‌جویانه احتمالی تهران در آینده را افزایش داده است.
پنتاگون و ناتو به درخواست پولیتیکو برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخی ندادند.
ترامپ در توضیح تصمیم انتقال بمب‌افکن‌ها گفت: «تهدیدهایی وجود داشت و ما به‌جای اینکه دشمن را تحریک کنیم، دشمن را به دام می‌اندازیم و شکستش می‌دهیم. اما چرا باید آنها را همان‌جا نگه داریم؟ بنابراین، آنها را کمی جابه‌جا کردیم.»
گسترش فناوری‌های نسبتا ارزان که با قطعات تجاری در دسترس ساخته می‌شوند، از جمله پهپادهای شاهد و تجهیزات مجهز به هوش مصنوعی، پنتاگون را ناگزیر کرده است درباره شیوه‌های خرید و توسعه سریع‌تر تسلیحات ضدپهپادی و رهگیرهای موشکی بازنگری کند.
با این حال، حتی شرکت‌های نوآور فعال در حوزه صنایع دفاعی نیز هنوز نشان نداده‌اند که می‌توانند این تجهیزات را در مقیاسی متناسب با ابعاد تهدید تولید کنند.
استیسی پتی‌جان، مدیر برنامه دفاعی در مرکز امنیت آمریکای جدید، اندیشکده‌ای غیرحزبی، گفت: «شاید لازم باشد برخی پایگاه‌ها را مستحکم‌تر کنید و نیروهای کمتری در آنها مستقر کنید؛ یا اینکه یک پایگاه دژمانند بسازید که از سامانه‌های پدافند هوایی اضافی و تاسیسات زیرزمینی برخوردار باشد.»
او افزود: «پرسش‌های دشواری وجود دارد که باید به آنها پاسخ داده شود: نیروها باید کجا مستقر باشند؟ چرا باید آنجا باشند؟ با چه نوع نیروهایی؟ و هر چند وقت یک‌بار؟»
تردید درباره بازسازی پایگاه‌های آسیب‌دیده
فرماندهان نظامی آمریکا همچنان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا پایگاه این کشور در بحرین را بازسازی کنند و در صورت تصمیم به بازسازی، چگونه آن را مستحکم‌تر سازند یا نه.
چند هفته حملات موشکی بالستیک و پهپادی به این پایگاه، مرکز فرماندهی، پایانه‌های ماهواره‌ای و انبارهای پشتیبانی و تدارکات را تخریب کرده است. برخی نیروهای آمریکایی ناچار شده‌اند به مقر فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در شهر تامپا در ایالت فلوریدا منتقل شوند و به دلیل تداوم تهدیدهای ایران، هنوز امکان بازگشت ندارند.
همچنین، نیروهایی که پیش‌تر در پایگاهی در قطر مستقر بودند، از زمان آغاز حملات در پایگاه هوایی شاو در ایالت کارولینای جنوبی فعالیت می‌کنند.
این مقام آمریکایی گفت: «باید از خودمان بپرسیم که آیا سرمایه‌گذاری هنگفتی برای بازسازی این پایگاه انجام دهیم یا مسیر دیگری را در پیش بگیریم؟ فکر نمی‌کنم در حال حاضر اطلاعات کافی برای پاسخ دادن به این پرسش را داشته باشیم.»
ارتش آمریکا با ناوهای هواپیمابر هسته‌ای، بمب‌افکن‌های دوربرد و هواپیماهای سوخت‌رسان همچنان قادر است در هر نقطه از جهان که بخواهد عملیات انجام دهد. با این حال، بدون امکان سوخت‌گیری در پایگاه بحرین، فعالیت این ناوهای قدرتمند در خلیج فارس عملا با محدودیت جدی مواجه شده است.
اکنون آنها باید سوخت و تدارکات مورد نیاز خود را از پایگاه دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند، در فاصله حدود ۲ هزار مایلی، تامین کنند.
مناطق دیگری نیز به‌طور فزاینده‌ای در معرض خطر قرار گرفته‌اند؛ از جمله یک مرکز لجستیکی ارتش آمریکا در کویت و مرکز فرماندهی العدید در قطر. کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر و کمبود سازه‌های مستحکم، آسیب‌پذیری این تاسیسات را بیشتر کرده است.
تهدید پهپادی حتی کاخ سفید را تحت فشار گذاشت
کاخ سفید ترامپ نیز از فشار این تهدیدها در امان نمانده است. دولت آمریکا برای دور نگه داشتن هواپیمای ریاست‌جمهوری از تهدیدهای احتمالی ایران، عملیاتی محرمانه و پیچیده ترتیب داد تا ترامپ را با استفاده از یک خودروی حمل تجهیزات پذیرایی هواپیما، از یک هواپیمای جدید ایر فورس وان به هواپیمای آمریکایی دیگری منتقل کند.
تهدید پهپادهای کوچک تجاری در اروپا نیز به‌وضوح احساس می‌شود. دولت آلمان اخیرا روسیه را مسئول حضور یک پهپاد حامل مواد منفجره روی باند فرودگاهی در لایپزیگ دانست. دیگر اعضای ناتو نیز از ورود تسلیحات پهپادی روسیه به حریم هوایی خود خبر داده‌اند.
نخست‌وزیر بلغارستان روز چهارشنبه اعلام کرد که ۲ کشتی تجاری در دریای سیاه هدف حمله پهپادی قرار گرفته‌اند. این رویداد نخستین حمله به کشتیرانی در منطقه انحصاری اقتصادی این عضو ناتو به شمار می‌رود.
هنوز مشخص نیست پهپادها از کجا آمده‌اند، اما پس از غرق شدن یکی از کشتی‌ها، تا ۱۰ نفر از خدمه آن همچنان مفقود هستند.
یک مقام دفاعی اروپایی دیگر در ارزیابی تصمیم آمریکا برای جابه‌جایی بمب‌افکن‌ها گفت: «اگر تهدید واقعا معتبر بوده و دارایی‌های نظامی تا این اندازه ارزشمند باشند، نمی‌توان این اقدام را واکنشی بیش از حد دانست.»
