به گزارش سلامت نیوز به نقل از سازندگی، دارو در انبار شرکت پخش موجود است اما داروخانه پول خرید آن را ندارد؛ بیمار هم اگر دارو را پیدا کند ممکن است از پرداخت هزینه نسخه‌اش بازبماند. گزارش‌های تازه از بازار دارو این دو مشکل را همزمان نشان می‌دهد. سخنگوی انجمن داروسازان ایران از ۱۱ ماه تاخیر در پرداخت مطالبات خبر می‌دهد و نمایندگان مجلس درباره افزایش هزینه درمان و محدود شدن دسترسی بیماران هشدار می‌دهند. در مقابل، سازمان غذا و دارو بر پایش موجودی و تامین اقلام ضروری تاکید دارد. اختلاف بر سر وضعیت دارو تنها اختلاف آمار نیست. موجودی انبار امکان خرید داروخانه و توان پرداخت بیمار، سه مرحله متفاوتند. اختلال در هر کدام می‌تواند، نسخه را بی‌پاسخ بگذارد؛ حتی زمانی که نام دارو در فهرست کمبودهای سراسری دیده نمی‌شود.
بدهی بیمه، کمبود در داروخانه
هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان، در گفت‌وگویی که چهارم آبان منتشر شد، اعلام کرد تاخیر ۱۱ ماهه در پرداخت مطالبات، توان خرید داروخانه‌ها را کاهش داده است. به گفته او، بخشی از داروهای موجود در شرکت‌های پخش به دلیل نبود نقدینگی به داروخانه نمی‌رسد. احمدی می‌گوید، رئیس‌جمهور دو بار دستور رسیدگی داده اما مطالبات همچنان پرداخت نشده است. او تامین اجتماعی، بیمه سلامت و سازمان هدفمندی یارانه‌ها را از نهادهای مسئول پرداخت معرفی کرده و تاکید دارد، مشکلات مدیریتی را نمی‌توان یکسره به جنگ و تحریم نسبت داد. این بدهی در داروخانه متوقف نمی‌ماند. ناتوانی در تسویه با شرکت پخش، منابع تولیدکننده را نیز محدود می‌کند و خرید مواد اولیه و تامین ارز را دشوارتر می‌سازد. بنابراین اختلال امروز در توزیع می‌تواند به مشکل فردا در تولید تبدیل شود.
انسولین پیدا می‌شود؛ هزینه نسخه تغییر کرده است
رسول نظری‌فرد، داروساز و موسس داروخانه بیماران خاص، به خبرآنلاین گفته مشکل انسولین را نباید کمبود عمومی همه انواع آن دانست. به روایت او دسترسی به ویال‌های قدیمی محدودتر شده اما قلم‌های ایرانی و خارجی در بازار وجود دارند. او می‌گوید، پرداخت بیمار برای بعضی نسخه‌های خارجی از حدود ۱۰۰ هزار تومان در سال گذشته به دو تا سه میلیون تومان رسیده است. این ارقام به نسخه‌های مشخص مربوط‌اند و نرخ یکسان همه انسولین‌ها نیستند. نظری‌فرد هزینه نمونه‌های داخلی را کمتر توصیف کرده؛ مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، نیز در شهریور از امکان پرداخت حدود ۶۰ هزار تومان در ماه برای انسولین قلمی داخلی گفته بود. تفاوت برند، مقدار تجویز و پوشش بیمه، مقایسه مستقیم این ارقام را محدود می‌کند. جایگزینی دارو نیز باید با نظر پزشک انجام شود. آمار ۷.۵ میلیون مبتلا به دیابت، بیانگر گستردگی بیماری است نه تعداد مصرف‌کنندگان انسولین.
روایت بیماران از نسخه‌های بی‌پاسخ
دشواری تهیه دارو پیش‌تر در گزارش‌های میدانی ثبت شده است. دنیای اقتصاد در گزارشی از داروخانه ۱۳ آبان منتشر شده در اردیبهشت، روایت مردی را نقل کرد که برای تهیه داروی تنفسی مراجعه کرده بود. او از محاسبه آزاد هزینه دارو در داروخانه‌های دیگر گلایه داشت و پس از حدود یک ساعت انتظار در این مرکز نیز داروی مورد نیازش را پیدا نکرد. در همان گزارش همراه یک بیمار مبتلا به سرطان مغز استخوان از مراجعه به چند داروخانه و دشواری دریافت تاییدیه بیمه گفته بود. این روایت‌ها مربوط به اردیبهشت‌اند اما هشدار تازه داروسازان نشان می‌دهد، مشکل نقدینگی و دسترسی، ماه‌ها بعد نیز ادامه دارد.
سه آمار برای یک بحران
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس، می‌گوید آمار کمبود دارو میان نهادها متفاوت است: حدود ۷۰ تا ۱۳۰ قلم در اعلام وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو بیش از ۵۰۰ قلم در گزارش‌های نهادهای نظارتی و نزدیک به ۸۰۰ قلم در برآورد مجلس. این اعداد بدون تعریف مشترک از کمبود مستقیما قابل مقایسه نیستند. او از هزینه بیش از ۱۵۰ میلیون تومان برای هر نوبت مصرف برخی داروهای خارجی سرطان نیز خبر داده است؛ رقمی که برای دو نوبت در ماه از ۳۰۰ میلیون تومان عبور می‌کند نه هزینه ثابت درمان همه بیماران سرطانی. هشدار او درباره تعطیلی احتمالی برخی اتاق‌های عمل نیز ناظر بر ادامه مشکلات تجهیزات مصرفی است نه اعلام تعطیلی فعلی آنها.
اصلاح مصرف با افزایش پرداخت بیمار
همزمان خروج برخی سرم‌ها و داروهای تزریقی از پوشش بیمه سرپایی، اختلاف تازه‌ای ایجاد کرده است. محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل بیمه سلامت، هدف را کاهش مصرف غیرضروری و هدایت منابع به درمان‌های ضروری‌تر عنوان کرده است. این تغییر را نباید حذف پوشش همه داروهای تزریقی در تمام بخش‌های درمان دانست. سیدمحمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت، در مقابل می‌گوید، هزینه اصلاح تجویز نباید به بیمار منتقل شود. هشدار او درباره احتمال هزینه دو تا سه میلیون تومانی بعضی مراجعات، برآورد پیامد تصمیم است؛ نه تعرفه ثابت درمان سرماخوردگی.
دارو چگونه به بازار غیررسمی می‌رسد؟
سازمان غذا و دارو از رصد موجودی، پیگیری مواد اولیه و هماهنگی با بیمه‌ها سخن می‌گوید. اما همایون سامه‌یح‌نجف‌آبادی، عضو کمیسیون بهداشت، خواستار بررسی مسیر خروج دارو از شبکه رسمی شده است. او می‌گوید، محدود شدن توزیع به چند داروخانه دسترسی بیماران شهرستانی را دشوار و زمینه فروش غیرقانونی را فراهم می‌کند. به گفته این نماینده حتی برخی بیماران برای تامین مخارج زندگی یا درمان، داروی خود را می‌فروشند. این روایت، فشار مالی را از مرحله خرید فراتر می‌برد: دارویی که قرار بود مصرف شود، دوباره وارد معامله می‌شود.
