تابستان ۲۰۲۶ برای شهرهای اروپایی به فصلی مرگبار تبدیل شد؛ برآورد پژوهشگران نشان می‌دهد گرمای شدید در این قاره جان بیش از ۵۰هزار نفر را گرفت و گرمایش جهانی در حدود دو سوم این مرگ‌ها نقش داشت. این رقم تقریبا دو برابر برآورد مرگ‌ومیر شهری در جریان دو موج گرمای مرگبار سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۲۲ است.
کریستی ابی، همه‌گیرشناس اقلیمی دانشگاه واشینگتن، باور دارد که جلوگیری از تقریبا تمام مرگ‌ها امکان‌پذیر بود. این یافته نشان می‌دهد که با وجود افزایش آگاهی درباره‌ی روش‌های محافظت از افراد آسیب‌پذیر، مرگ‌ومیر ناشی از گرما همچنان یکی از مشکلات جدی سلامت عمومی در اروپا است.
به‌گزارش ساینس، بخش عمده‌ای از اروپا در اواخر ژوئن و اوایل ژوئیه، دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتی‌گراد را تجربه کرد. مدارس تعطیل شدند، آسفالت جاده‌ها تغییر شکل داد و افزایش تقاضای برق، شبکه‌های تامین انرژی را تحت فشار گذاشت. تماس‌ها با خدمات اضطراری نیز افزایش بالایی داشت. ۲۷ ژوئن، ساکنان یک خانه‌ی سالمندان در دورماگن آلمان، به‌دلیل رسیدن دمای درون ساختمان به سطحی خطرناک، مجبور به تخلیه شدند.
جنوب اروپا به‌دلیل ثبت بالاترین دماها آسیب بیشتری دید
گزارش‌های ملی نیز از افزایش مرگ‌ومیر مرتبط با گرما خبر داده‌اند. موسسه‌ی رابرت کخ آلمان حدود ۱۶هزار مرگ مرتبط با گرما را از آوریل تا سپتامبر ثبت کرد. سامانه‌ی پایش مرگ اسپانیا از ۵۱۰۰ قربانی مرتبط با گرما در فاصله ژوئیه تا اوت خبر داد و آژانس امنیت سلامت بریتانیا شمار مرگ‌های ناشی از گرما در ماه‌های مه و ژوئن را نزدیک به ۲۹۰۰ مورد برآورد کرد.
پژوهشگران امپریال کالج لندن و دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن، نخستین برآورد مرگ‌ومیر ناشی از گرما در سراسر اروپا برای تابستان ۲۰۲۶ را ارائه کردند. روش گروه با رویکرد معمول نهادهای ملی سلامت عمومی تفاوت داشت؛ این نهادها اغلب سوابق مرگ را بررسی و شمار فوت‌شدگان را با میزان مورد انتظار بر اساس آمار تاریخی مقایسه می‌کنند. اختلاف میان این دو رقم به‌عنوان «مرگ‌ومیر مازاد» شناخته می‌شود.
تیم پژوهش به‌جای بررسی مستقیم همه‌ی سوابق مرگ، مدلی ساختند تا تعداد افرادی را برآورد کند که انتظار می‌رود هر روز در اثر عوامل مرتبط با گرما در ۸۵۴ شهر اروپایی جان ببازند. مدل بر رابطه‌ی مشاهده‌شده میان گرما و مرگ‌ومیر مازاد در ۲۳۲ شهر در طول سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ متکی بود. شماری از همین پژوهشگران پیش‌تر با روشی مشابه برآورد کرده بودند که گرمای شدید از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ باعث مرگ ۴۳۰هزار نفر در شهرهای اروپا شده است.
مالکوم میستری، مدل‌ساز اقلیم و سلامت در دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن و یکی از پژوهشگران تیم مطالعه، می‌گوید: «با وجود تفاوت روش‌ها، رویکرد یادشده در مقایسه با برآوردهای رسمی گذشته عملکرد خوبی داشته است.»
مدل‌سازی همچنین امکان انتشار سریع‌تر نتایج را فراهم می‌کند؛ زیرا پردازش سوابق مرگ به‌دست مقام‌های رسمی ممکن است چند ماه طول بکشد. چنین برآوردهایی می‌توانند پیش از انتشار آمار نهایی، تصویری اولیه از ابعاد بحران در اختیار سیاست‌گذاران و نهادهای سلامت قرار دهند.
افراد مسن بیشترین سهم را از مرگ‌ومیر مرتبط با گرما داشتند
افراد مسن بیشترین سهم را از مرگ‌ومیر مرتبط با گرما داشتند. حدود ۲۲هزار و ۵۰۰ مورد از مرگ‌ها به افراد ۸۵ ساله و مسن‌تر مربوط می‌شد و ۱۴هزار و ۱۰۰ قربانی دیگر بین ۷۵ تا ۸۴ سال داشتند. جنوب اروپا نیز دست‌کم تا حدودی به‌دلیل ثبت برخی از بالاترین دماها، آسیب بیشتری دید. در این منطقه به‌ازای هر یک میلیون نفر، ۳۸۰ مرگ مرتبط با گرما رخ داد. این رقم در شمال اروپا ۱۲۹ مورد و در شرق و غرب اروپا ۲۷۷ مورد بود.
پژوهشگران برای محاسبه‌ی سهم گرمایش جهانی، از سوابق هواشناسی و مدل‌های اقلیمی استفاده کردند تا نسخه‌ای فرضی از موج گرما را شبیه‌سازی کنند که در آن، آلودگی ناشی از گازهای گلخانه‌ای صنعتی وجود نداشت.
نتایج نشان داد که دمای موج گرما در چنین شرایطی می‌توانست تا ۲٫۸ درجه سانتی‌گراد پایین‌تر باشد. به‌گفته پژوهشگران، این کاهش دما می‌توانست از ۳۲هزار و ۶۰۰ مرگ مرتبط با گرما جلوگیری کند.
کلر بارنز، نویسنده‌ی اصلی پژوهش و متخصص آمار و علوم اقلیمی در امپریال کالج لندن، می‌گوید: «فقط چند درجه تغییر دما در گرمای تابستان، می‌تواند برای هزاران نفر تفاوت میان مرگ و زندگی باشد.»
مارکوس کیخال زامورانو، همه‌گیرشناس محیطی در دانشگاه برن، روش پژوهشگران را برای برآورد مرگ‌ومیر مرتبط با گرما قدرتمند توصیف کرد؛ بااین‌حال، هشدار داد که تفاوت زیاد شرایط یک شهر در سال جاری با شرایط دوره مبنای مدل، یعنی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹، ممکن است برآورد مربوط به آن شهر را منحرف کند. چنین محدودیتی نشان می‌دهد که برآوردهای قاره‌ای باید با درنظرگرفتن محدودیت‌های مدل تفسیر شوند.
اقداماتی مانند صدور هشدارهای سلامت عمومی و راه‌اندازی مراکز خنک‌کننده در برخی کشورها برای کاهش تلفات موج گرما به کار گرفته شده‌اند. این مراکز به مردم امکان می‌دهند در ساعات گرم روز از خانه‌هایی که بیش‌ازحد گرم شده‌اند، به محیطی خنک‌تر پناه ببرند.
زامورانو در پژوهشی در سال ۲۰۲۴، نتیجه گرفت که موج‌های گرمای سال ۲۰۲۳ در اروپا، جان بیش از ۴۷هزار نفر را گرفت و شمار قربانیان بدون تدابیر ایمنی موجود می‌توانست ۸۰ درصد بیشتر باشد.
کریستی ابی احتمال می‌دهد که پژوهش تازه حتی شمار واقعی قربانیان را کمتر از مقدار واقعی برآورد کرده باشد. مدل‌ها اغلب فرض می‌کنند که با افزایش دما، مرگ‌ومیر به میزانی ثابت بالا می‌رود؛ اما نگرانی فزاینده‌ای وجود دارد که با افزایش گرما، شمار قربانیان نیز با سرعت بسیار بیشتری افزایش پیدا کند. اگر چنین الگویی برقرار باشد، مدل‌های متعارف ممکن است خطر دماهای بی‌سابقه را به‌طور کامل منعکس نکنند.
پژوهش برای انتشار در نشریه‌ی Nature Health پذیرفته شده است.
