کلاغ‌ها مدت‌هاست به‌دلیل توانایی استفاده از ابزار، حل مسئله و رفتارهای اجتماعی پیچیده، از باهوش‌ترین پرندگان شناخته می‌شوند. اکنون پژوهشی جدید نشان داده است که این پرندگان در انجام برخی وظایف شناختی حتی ممکن است از انسان‌ها سریع‌تر باشند.
به‌گزارش لایوساینس، پژوهشگران دانشگاه توبینگن آلمان متوجه شدند کلاغ‌های لاشه‌خوار (Corvus corone) می‌توانند جهت حرکت مجموعه‌ای از نقطه‌ها را روی صفحه‌نمایش، به‌طور میانگین در عرض ۲۳۵ میلی‌ثانیه تشخیص دهند. این زمان کمتر از یک‌چهارم ثانیه است و براساس مقایسه با پژوهش‌های پیشین، تقریبا نصف زمانی است که انسان‌ها و میمون‌ها برای انجام وظایف مشابه نیاز دارند.
پژوهشگران برای بررسی سرعت تصمیم‌گیری کلاغ‌ها، دو پرنده را آموزش دادند تا روی صفحه‌نمایشی لمسی، جهت غالب حرکت نقطه‌های سفید را تشخیص دهند. در این آزمایش، تعدادی از نقطه‌ها به سمت چپ یا راست حرکت می‌کردند و بقیه حرکت تصادفی داشتند. کلاغ‌ها باید جهت غالب را شناسایی می‌کردند و با نوک‌زدن به گزینه‌ی درست، پاداش غذایی می‌گرفتند.
پژوهشگران با تغییر تعداد نقطه‌هایی که در یک جهت حرکت می‌کردند، درجه‌ی دشواری آزمایش را تنظیم کردند. هرچه تعداد نقطه‌های هماهنگ کمتر بود، تشخیص جهت حرکت دشوارتر می‌شد.
دو کلاغ آزمایش‌شده توانستند جهت حرکت نقطه‌ها را روی صفحه‌نمایش با میانگین سرعت ۲۳۵ میلی‌ثانیه و دقتی بسیار بالا تشخیص دهند
نتایج نشان داد که کلاغ‌ها در شرایطی که حرکت نقطه‌ها واضح بود، به دقتی نزدیک به ۱۰۰ درصد دست پیدا کردند. حتی زمانی که تنها سه درصد از نقطه‌ها به‌صورت هماهنگ حرکت می‌کردند، عملکرد پرندگان همچنان به‌طور معناداری بهتر از حدس تصادفی بود و در نیمی از موارد پاسخ درست را انتخاب می‌کردند.
نکته‌ی جالب این بود که کلاغ‌ها با وجود سرعت بسیار بالای تصمیم‌گیری، دقت خود را در مراحل مختلف آزمایش حفظ کردند. به‌عبارت‌دیگر، سرعت بالای آن‌ها به قیمت افزایش خطا تمام نشد.
البته پژوهشگران تاکید می‌کنند که در مطالعه‌ی جدید، کلاغ‌ها به‌طور مستقیم با انسان‌ها یا میمون‌هایی که همان آزمایش را انجام دهند، مقایسه نشده‌اند. نتیجه‌گیری درباره‌ی برتری سرعت کلاغ‌ها براساس مقایسه با مطالعات پیشین انجام شده است و برای تایید قطعی آن به تحقیقات بیشتری نیاز داریم.
دانشمندان برای کشف سازوکار عصبی تصمیم‌گیری سریع کلاغ‌ها، فعالیت ۲۴۸ نورون را در بخشی از مغز آن‌ها به نام «نیدوپالیوم دم‌جانبی» بررسی کردند؛ ناحیه‌ای که از نظر عملکردی به قشر پیش‌پیشانی مغز انسان که در تصمیم‌گیری و پردازش اطلاعات نقش دارد، شبیه است.
در مغز انسان‌ها و دیگر نخستی‌سانان، نورون‌ها هنگام تصمیم‌گیری به‌تدریج شواهد حسی را جمع‌آوری می‌کنند. هنگامی که فعالیت عصبی به آستانه‌ی مشخصی می‌رسد، مغز تصمیم نهایی را می‌گیرد. پژوهش جدید نشان می‌دهد که فرایندی مشابه در مغز کلاغ‌ها نیز اتفاق می‌افتد.
دانشمندان حتی توانستند تنها ۷۰ میلی‌ثانیه پس از ظاهرشدن نقطه‌ها، با بررسی فعالیت نورون‌ها پیش‌بینی کنند که کلاغ چه گزینه‌ای را انتخاب خواهد کرد. این پیش‌بینی حدود ۱۷۰ میلی‌ثانیه پیش از واکنش واقعی پرنده و نوک‌زدن به صفحه‌نمایش امکان‌پذیر بود.
آندریاس نیدر، استاد فیزیولوژی جانوری دانشگاه توبینگن و از نویسندگان پژوهش، می‌گوید یافته‌ها نشان می‌دهند که برای انجام پردازش‌های پیچیده، وجود ساختار مغزی مشابه پستانداران ضروری نیست.
مغز پرندگان برخلاف مغز پستانداران فاقد نئوکورتکس یا قشر مخ جدید با ساختار لایه‌لایه‌ی مشابه است. بااین‌حال، کلاغ‌ها می‌توانند از سازوکارهای عصبی متفاوت برای انجام وظایف شناختی پیچیده استفاده کنند.
این شباهت از نظر تکاملی نیز اهمیت دارد؛ زیرا مسیر تکامل پرندگان و پستانداران بیش از ۳۱۰ میلیون سال پیش از یکدیگر جدا شده است. به‌اعتقاد نیدر، نتایج احتمالا نشان می‌دهند که تکامل در دو گروه مستقل از جانوران، راه‌حل‌های مشابهی برای پردازش اطلاعات و تصمیم‌گیری ایجاد کرده است.
پژوهشگران احتمال می‌دهند که سرعت پردازش اطلاعات در مغز کلاغ‌ها با نیازهای زندگی روزمره‌ی آن‌ها ارتباط داشته باشد. پرواز در محیط‌های سه‌بعدی، عبور از میان موانع، واکنش به اجسام متحرک و شکار طعمه، همگی به پردازش سریع اطلاعات بصری و هماهنگی دقیق میان حواس و حرکت نیاز دارند. چنین فشارهای تکاملی ممکن است باعث شده باشند مغز پرندگان برای تصمیم‌گیری سریع‌تر سازگار شود.
بررسی فعالیت مغزی کلاغ‌ها نشان داد که فرایند تصمیم‌گیری آن‌ها شباهت زیادی به سازوکارهای عصبی انسان‌ها و دیگر نخستی‌سانان دارد
بااین‌حال، دانشمندان هنوز نمی‌دانند چرا کلاغ‌ها در این نوع خاص از تصمیم‌گیری ظاهرا سریع‌تر از نخستی‌سانان عمل می‌کنند. ازآنجاکه پژوهش تنها روی دو پرنده انجام شده است، بررسی تعداد بیشتری از کلاغ‌ها و مقایسه‌ی مستقیم آن‌ها با انسان‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از این تفاوت ارائه دهد.
نیدر معتقد است یافته‌های جدید پرسش مهم‌تری را نیز مطرح می‌کنند: آیا باید مغز پستانداران را معیار اصلی سنجش هوش در جانوران بدانیم؟ به‌گفته‌ی او، به‌جای درنظرگرفتن مغز پستانداران به‌عنوان الگوی اصلی رفتار هوشمندانه، می‌توان گونه‌های مختلف را مطالعه کرد تا مشخص شود کدام اصول پردازش اطلاعات میان جانوران مشترک هستند و کدام توانایی‌ها در نتیجه‌ی سازگاری با شرایط محیطی خاص هر گونه شکل گرفته‌اند.
پژوهش جدید نمی‌گوید کلاغ‌ها به‌طور کلی از انسان‌ها باهوش‌ترند؛ اما شواهد تازه‌ای ارائه می‌دهد که نشان می‌دهند توانایی تصمیم‌گیری پیچیده و بسیار سریع می‌تواند در مغزهایی با ساختار کاملا متفاوت نیز تکامل پیدا کند.
پژوهش در ژورنال Science منتشر شده است.
