در سندیگوی کالیفرنیا، ابرکلونیهای عظیم مورچههای آرژانتینی سالها با یکدیگر جنگیدهاند. پژوهشگران در یکی از مناطق مرزی تخمین زدند که تنها در طول شش ماه، دستکم ۱۵ میلیون مورچه کشته شدهاند. نکتهی عجیب اینکه با وجود چنین تلفات سنگینی، هیچکدام از طرفین نتوانستهاند قلمرو رقیب را بهطور قابلتوجهی تصرف کنند.
مورچههای آرژانتینی با نام علمی Linepithema humile بومی آمریکای جنوبی هستند. این حشرات بهشدت از قلمرو خود دفاع میکنند و با استفاده از شاخکها و نشانههای شیمیایی، مورچههای آشنا را از بیگانگان تشخیص میدهند.
در قرن نوزدهم، گسترش تجارت دریایی باعث شد این گونه بهطور تصادفی همراه محمولههای تجاری به نقاط مختلف جهان، از اروپا تا ژاپن، منتقل شود.
جمعیتهای تازه معمولا از تعداد محدودی مورچه به وجود میآمدند و به همین دلیل تنوع ژنتیکی پایینی داشتند. شباهت ژنتیکی باعث میشد مورچههای کلونیهای مختلف بوی تقریبا یکسانی داشته باشند و یکدیگر را خویشاوند تشخیص دهند.
در نتیجه، کلونیهایی که در شرایط عادی ممکن بود با هم بجنگند، همکاری را آغاز کردند. بهتدریج شبکههای عظیمی از لانهها شکل گرفت که هرکدام ملکههای خود را داشتند، اما اعضای آنها بدون درگیری در کنار یکدیگر زندگی میکردند. دانشمندان به چنین مجموعههایی «ابرکلونی» میگویند.
با گسترش این ابرکلونیها، جمعیتهایی که نسلها از یکدیگر جدا مانده بودند، دوباره در مناطق جدید با هم روبهرو شدند. این بار تفاوت در نشانههای شیمیایی باعث میشد یکدیگر را دشمن بدانند.
کپی لینک۱۵ میلیون کشته در شش ماه
براساس پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۰۶، پنج ابرکلونی رقیب مورچههای آرژانتینی در جنوب کالیفرنیا شناسایی شدند. بزرگترین ابرکلونی، مجموعهای از لانههای پراکنده اما مرتبط را در امتداد حدود هزار کیلومتر از سواحل کالیفرنیا در اختیار داشت. این قلمرو عظیم با چند ابرکلونی کوچکتر هممرز بود که هرکدام محدودهای تقریبا بهاندازهی یک شهر را کنترل میکردند.
مرز میان ابرکلونیها گاهی تنها چند متر عرض داشت. هر زمان مورچههای دو گروه با یکدیگر برخورد میکردند، نبردی شدید آغاز میشد.
بهگزارش آیافالساینس، پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در سندیگو در ۴۰ درصد از بازدیدهای میدانی خود شاهد جنگ میان مورچهها بودند. برآورد آنها نشان میداد که در هر درگیری بهطور میانگین حدود ۱۵هزار مورچه جان خود را از دست میدهند. شدیدترین تلفات ثبتشده مربوط به یکی از مناطق مرزی نزدیک دریاچهی هاجز در شمال سندیگو بود. پژوهشگران تخمین زدند که در طول شش ماه مطالعه، دستکم ۱۵ میلیون مورچهی کارگر در این محدوده کشته شدند.
اگر چنین حجم تلفاتی در سایر مرزهای درگیری نیز رخ داده باشد، شمار مورچههای کشتهشده در طول چند دهه میتواند به میلیاردها برسد. البته این رقم صرفا برآوردی احتمالی است و شمار دقیق تلفات در سراسر منطقه مشخص نیست.
کپی لینکنبردی شبیه به جنگ جهانی اول، بدون پیشروی و پیروزی
عجیبترین یافتهی پژوهشگران، ثابتماندن نسبی مرزها بود. با وجود کشتهشدن میلیونها مورچه، خطوط مرزی در طول ماههای مطالعه تغییر چندانی نکردند.
مرزها گاهی در طول هفته اندکی جابهجا میشدند، اما هیچکدام از ابرکلونیها نمیتوانستند برتری پایداری به دست آورند. مورچهها در نبردی فرسایشی گرفتار شده بودند که هزینهی سنگینی داشت، بیآنکه به گسترش محسوس قلمرو منجر شود. این وضعیت یادآور جبههی غربی جنگ جهانی اول است؛ زمانی که ارتشهای متخاصم در سنگرهای خود مستقر بودند و با وجود تلفات گسترده، خطوط نبرد برای مدت طولانی تقریبا ثابت باقی میماند.
اما چرا مورچهها پس از سالها درگیری، جنگیدن را متوقف نمیکنند؟
مورچههای آرژانتینی برخلاف بسیاری از جانوران قلمروطلب، ظاهرا با گذشت زمان از شدت دشمنی خود با همسایگان رقیب نمیکاهند
مارک دبلیو. موفت، زیستشناس، در مقالهای در سال ۲۰۱۱، توضیح داد که مورچههای آرژانتینی برخلاف بسیاری از جانوران قلمروطلب، ظاهرا پدیدهای به نام «اثر دشمن عزیز» را نشان نمیدهند. این پدیده زمانی رخ میدهد که جانوران پس از مدتها همسایگی و درگیری، پرخاشگری کمتری نسبت به رقبای آشنا نشان میدهند. چنین رفتاری میتواند به کاهش تنش و شکلگیری مرزهای نسبتا آرام میان قلمروها منجر شود. اما مورچههای آرژانتینی ظاهرا چنین سازوکاری ندارند.
موفت برای توضیح این رفتار به زیستگاه طبیعی مورچهها در آمریکای جنوبی اشاره میکند. این حشرات اغلب بر سر دشتهای سیلابی میجنگند، اما با بالاآمدن آب، درگیریها متوقف میشود. پس از فروکشکردن سیلاب، نبرد میتواند دوباره آغاز شود. از دیدگاه موفت، تکرار این شرایط ممکن است باعث شده باشد مورچههای آرژانتینی برخلاف بعضی گونههای دیگر، رفتار مسالمتآمیز پایداری در برابر همسایگان رقیب پیدا نکنند.
با وجود یافتههای شگفتانگیز پژوهش سال ۲۰۰۶، وضعیت کنونی ابرکلونیهای سندیگو روشن نیست. نزدیک به دو دهه است که مطالعهی دانشگاهی تازهای دربارهی این جنگها منتشر نشده است. بنابراین نمیتوان با قطعیت گفت که مرزهای ابرکلونیها همچنان ثابت ماندهاند، یکی از طرفین بر دیگری غلبه کرده یا شدت درگیریها کاهش یافته است.
آنچه پژوهشهای پیشین نشان میدهند، وجود نبردهایی طولانی و پرتلفات میان حشراتی است که در مجموعههایی با میلیونها عضو زندگی میکنند؛ نبردهایی که دستکم در دورهی مطالعه، برندهی مشخصی نداشتند.






