برای بسیاری از مبتلایان به دیابت نوع ۲، کنترل قند خون به بخشی همیشگی از زندگی تبدیل می‌شود؛ اما آیا می‌توان بیماری را به مرحله‌ای رساند که دیگر نیازی به داروهای کاهنده‌ی قند خون نباشد؟ پژوهشی تازه نشان می‌دهد که دست‌کم برای برخی از افرادی که در سنین پایین به دیابت مبتلا شده‌اند، چنین امکانی وجود دارد.
دیابت نوع ۲ برخلاف تصور رایج، همواره قرار نیست با گذشت زمان بدتر شود. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که تغییر سبک زندگی می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را در افراد مبتلا به پیش‌دیابت تا ۵۸ درصد کاهش دهد. اکنون پژوهشگران کانادایی و بریتانیایی دریافته‌اند که چنین تغییراتی حتی پس از ابتلا به دیابت نیز می‌توانند موثر باشند.
دیابت نوع ۲ زودرس معمولا به مواردی گفته می‌شود که بیماری در ۴۵ سالگی یا پیش از آن تشخیص داده می‌شود. این نوع دیابت اغلب سریع‌تر پیشرفت می‌کند و خطر بروز زودهنگام عوارض جدی را افزایش می‌دهد.
در مطالعه جدید، ۵۴ درصد از شرکت‌کنندگان گروه مداخله پس از ۲۴ هفته، بدون مصرف داروهای کاهنده‌ی قند خون به مرحله‌ی بهبودی رسیدند
پژوهشگران دانشگاه مک‌گیل کانادا و همکارانشان برای بررسی تاثیر تغییر سبک زندگی، کارآزمایی بالینی تصادفی با حضور ۹۶ فرد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ زودرس انجام دادند. میانگین سن شرکت‌کنندگان ۳۸ سال بود و هیچ‌کدام انسولین مصرف نمی‌کردند.
شرکت‌کنندگان به دو گروه تقسیم شدند. گروه نخست به روال معمول زندگی خود ادامه داد، اما گروه دوم برنامه‌ای شامل رژیم غذایی کم‌کالری و ورزش منظم را دنبال کرد.
به‌گزارش ساینس‌آلرت، برنامه‌ی گروه دوم در ۱۲ هفته‌ی نخست شامل مصرف روزانه‌ی ۸۰۰ تا ۹۰۰ کالری، دو جلسه ورزش هوازی و قدرتی تحت نظارت متخصص و یک جلسه ورزش مستقل در هفته بود. پس از این دوره، شرکت‌کنندگان رژیم خود را به برنامه‌ای برای حفظ وزن تغییر دادند و ۱۲ هفته‌ی دیگر به ورزش ادامه دادند. وضعیت سلامت آن‌ها در تمام مراحل زیر نظر متخصصان بود.
نتایج پس از ۲۴ هفته چشمگیر بود. از ۵۰ نفر حاضر در گروه مداخله، ۲۷ نفر معادل ۵۴ درصد به مرحله‌ی بهبودی دیابت رسیدند؛ درحالی‌که در گروه کنترل فقط دو نفر چنین نتیجه‌ای گرفتند.
نکته‌ی مهم این است که بهبودی بدون استفاده از داروهای کاهنده‌ی قند خون حاصل شد. بااین‌حال، بهبودی یا خاموشی دیابت به معنای درمان قطعی نیست و بیماری ممکن است در آینده دوباره بازگردد.
مزایای برنامه به کنترل قند خون محدود نبود. شرکت‌کنندگان گروه مداخله مقدار قابل‌توجهی از چربی بدن خود را از دست دادند، اما توانستند توده و قدرت عضلانی‌شان را حفظ کنند.
همچنین آمادگی قلبی‌تنفسی آن‌ها نسبت به وزن بدن ۱۰٫۳ درصد افزایش یافت و فشار خون و ضربان قلب در حالت استراحت کاهش پیدا کرد. بررسی‌ها بهبود برخی ویژگی‌های ساختاری بطن چپ قلب را نیز نشان داد. شرکت‌کنندگان همچنین از کاهش فشار روانی ناشی از دیابت و بهبود کیفیت زندگی خود خبر دادند.
یکی از نکات مهم پژوهش، حفظ توده‌ی عضلانی در جریان کاهش وزن سریع بود. رژیم‌های بسیار کم‌کالری ممکن است علاوه بر چربی، باعث کاهش عضلات شوند؛ اتفاقی که می‌تواند سلامت متابولیک را تحت‌تاثیر قرار دهد.
عضلات از مهم‌ترین بافت‌های مصرف‌کننده‌ی گلوکز در بدن هستند و نقش مهمی در پاسخ بدن به انسولین دارند. به همین دلیل، کاهش چربی بدن همراه با حفظ عضلات می‌تواند برای کنترل دیابت مفیدتر از کاهش وزنی باشد که با ازدست‌رفتن مقدار زیادی عضله همراه است.
خاموشی دیابت به معنای درمان قطعی نیست و هنوز مشخص نیست که آثار مثبت این برنامه در بلندمدت چقدر پایدار می‌ماند
به باور پژوهشگران، ترکیب تمرین‌های قدرتی و هوازی با رژیم کم‌کالری احتمالا به حفظ عضلات شرکت‌کنندگان کمک کرده است. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که رژیم غذایی یا ورزش کدام‌یک سهم بیشتری در بهبودی دیابت داشته‌اند.
مطالعه فقط ۲۴ هفته ادامه داشت؛ بنابراین نمی‌توان با اطمینان گفت که نتایج مثبت آن در بلندمدت نیز پایدار می‌مانند. پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند مطالعات آینده تاثیر رژیم غذایی و ورزش را به‌صورت جداگانه و ترکیبی بررسی کنند.
نتایج مطالعه به این معنا نیست که همه‌ی افراد مبتلا به دیابت باید مصرف روزانه‌ی کالری خود را به ۸۰۰ تا ۹۰۰ کاهش دهند. چنین رژیمی بسیار محدودکننده است و اجرای آن، به‌ویژه در افراد مصرف‌کننده‌ی داروهای دیابت، بدون نظارت پزشکی می‌تواند خطرناک باشد. همچنین بیماران نباید براساس این یافته‌ها مصرف داروهای خود را خودسرانه قطع کنند.
پژوهش در ژورنال The Lancet Regional Health – Americas منتشر شده است.
