بیش از ۸۰ سال از پایان جنگ جهانی دوم می‌گذرد، اما بقایای صدها کشتی غرق‌شده همچنان در اعماق اقیانوس آرام باقی مانده‌اند. بسیاری از این کشتی‌ها هنوز سوخت نفتی در مخازن خود دارند و با فرسوده‌شدن بدنه‌ی آن‌ها، مواد سمی به‌آرامی وارد آب دریا می‌شوند. اکنون دانشمندان در همین سوخت‌های آلوده، باکتری‌هایی پیدا کرده‌اند که ممکن است به پاکسازی آلودگی نفتی کمک کنند.
به‌گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران با بررسی سوخت دو کشتی ژاپنی غرق‌شده در آب‌های میکرونزی، مجموعه‌ی متنوعی از باکتری‌ها را شناسایی کردند. برخی از این میکروب‌ها به گروه‌هایی تعلق دارند که گونه‌های شناخته‌شده‌ی آن‌ها می‌توانند هیدروکربن‌های نفتی را تجزیه کنند و از آن‌ها به‌عنوان منبع انرژی بهره ببرند.
تالاب چوک در میکرونزی یکی از مناطقی است که تعداد زیادی کشتی غرق‌شده‌ی جنگ جهانی دوم را در خود جای داده است. این منطقه در دوران جنگ، پایگاه مهم نیروی دریایی ژاپن بود و در سال ۱۹۴۴، در جریان حملات هوایی آمریکا در عملیات هیلستون، شاهد غرق‌شدن ده‌ها کشتی در آب‌هایش بود.
امروزه حدود ۲۰۰هزار تن بقایای کشتی در بستر تالاب چوک وجود دارد. سوخت باقی‌مانده در مخازن برخی از کشتی‌ها دهه‌هاست به محیط اطراف نشت می‌کند و زیستگاه‌های دریایی و منابع شیلاتی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
پژوهشگران در نمونه‌های سوخت و محل تماس نفت با آب دریا، باکتری‌هایی متعلق به بیش از ۱۵۰۰ رده‌بندی در سطح گونه شناسایی کردند
در مجموع، حدود ۳۳۰ کشتی نفت‌کش و سوخت‌رسان متعلق به جنگ جهانی دوم در بستر اقیانوس آرام باقی مانده‌اند. فرسایش تدریجی بدنه‌ی فولادی این کشتی‌ها باعث ایجاد شکاف‌های تازه و ادامه‌ی نشت سوخت می‌شود.
هیدروکربن‌های موجود در نفت می‌توانند برای موجودات دریایی سمی باشند. برخی از این ترکیبات همچنین توده‌های چسبنده‌ای به نام گلوله‌های قیر تشکیل می‌دهند که به زیست‌بوم‌های حساس آسیب می‌رسانند.
گروهی از پژوهشگران به سرپرستی آوی باینیوالو، میکروب‌شناس دانشگاه اقیانوس آرام جنوبی در فیجی، برای بررسی آلودگی‌های موجود در تالاب چوک، از دو کشتی ژاپنی نمونه‌برداری کردند.
کشتی نخست، نفت‌کش شینکوکو مارو بود که نفت کوره‌ی متوسط از آن نشت می‌کند. کشتی دوم، کیوسومی مارو، در گذشته برای حمل مسافر و بار استفاده می‌شد و بعدها به خدمت نظامی درآمد. سوخت باقی‌مانده در این کشتی از نوع سنگین‌تر است.
دانشمندان علاوه‌بر نمونه‌برداری از سوخت دو کشتی، از محل تماس نفت با آب دریا در کشتی شینکوکو مارو نیز نمونه جمع‌آوری کردند. آن‌ها سپس ترکیب شیمیایی سوخت و موجودات میکروسکوپی ساکن در آن را مورد بررسی قرار دادند.
نتایج بررسی‌های شیمیایی مطابق انتظار بود. هر دو سوخت حاوی ترکیبات مختلف نفتی بودند که برخی از آن‌ها برای موجودات دریایی خطرناک‌اند. اما بررسی باکتری‌ها نتایج غیرمنتظره‌ای داشت. پژوهشگران با توالی‌یابی دی‌ان‌ای، باکتری‌هایی متعلق به ۴۲ شاخه، ۱۰۴۷ جنس و ۱۵۰۵ رده‌بندی در سطح گونه را در مجموع نمونه‌ها شناسایی کردند.
در میان آن‌ها، باکتری‌های متعلق به شاخه‌ی پروتئوباکتریا بیشترین فراوانی را داشت. همچنین گروه‌هایی از باکتری‌ها مانند اسفینگوموناس، رالستونیا و کورینه باکتریوم شناسایی شدند که برخی گونه‌هایشان توانایی تجزیه‌ی هیدروکربن‌های نفتی را دارند. این میکروب‌ها می‌توانند از ترکیبات نفتی به‌عنوان منبع کربن و انرژی استفاده کنند؛ قابلیتی که ممکن است برای مقابله با آلودگی محیط زیست کاربرد داشته باشد.
استفاده از میکروارگانیسم‌ها برای تجزیه یا حذف آلاینده‌ها، زیست‌پالایی (Bioremediation) نام دارد. در این روش، از توانایی طبیعی برخی باکتری‌ها برای تجزیه‌ی مواد آلاینده و کاهش آلودگی محیط استفاده می‌شود.
دانشمندان هنوز ثابت نکرده‌اند که باکتری‌های کشف‌شده واقعا در حال تجزیه‌ی نفت کشتی‌های غرق‌شده هستند
بااین‌حال، دانشمندان هنوز ثابت نکرده‌اند که باکتری‌های کشف‌شده واقعا در حال تجزیه‌ی نفت کشتی‌های غرق‌شده هستند. پژوهش جدید فقط وجود این میکروب‌ها را تایید کرده و فعالیت آن‌ها در تجزیه‌ی سوخت را مستقیما اندازه‌گیری نکرده است.
یکی از یافته‌های جالب مطالعه، تفاوت میان جوامع باکتریایی موجود در نفت و محل تماس نفت با آب دریا بود. نمونه‌ی برداشت‌شده از مرز آب و نفت در کشتی شینکوکو مارو، ترکیب باکتریایی متفاوتی با نمونه‌ی سوخت داشت.
به باور پژوهشگران، چنین تفاوتی احتمالا نشان می‌دهد که شرایط محیطی و قرارگرفتن طولانی‌مدت در معرض هیدروکربن‌ها بر نوع باکتری‌هایی که در هر محیط رشد می‌کنند، تاثیر می‌گذارد. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که توانایی تجزیه‌ی نفت عامل اصلی رشد این میکروب‌ها در چنین محیط‌هایی است یا خیر.
پژوهشگران باور دارند که سوخت‌های باقی‌مانده در کشتی‌های غرق‌شده‌ی جنگ جهانی دوم ممکن است مخازن طبیعی باکتری‌های تجزیه‌کننده‌ی هیدروکربن باشند. بررسی دقیق‌تر این باکتری‌ها می‌تواند به شناسایی روش‌های تازه‌ای برای پاکسازی آلودگی‌های نفتی در اقیانوس آرام کمک کند.
پژوهش در ژورنال Marine Pollution Bulletin منتشر شده است.
