جهان در مهار گرمایش زمین از برنامه عقب مانده است. با وجود هشدارهای مکرر دانشمندان درباره‌ی پیامدهای تغییرات اقلیمی، انتشار گازهای گلخانه‌ای هنوز در سطح جهانی کاهش نیافته و اقدامات دولت‌ها برای جلوگیری از افزایش دمای زمین کافی نبوده است. اکنون سازمان ملل اعلام کرده که محدودکردن گرمایش جهانی به ۱٫۵ درجه‌ی سانتی‌گراد، بدون عبور موقت از این آستانه، دیگر امکان‌پذیر نیست.
تازه‌ترین گزارش شکاف انتشار گازهای گلخانه‌ای سازمان ملل نشان می‌دهد که اگر کشورها به سیاست‌های اقلیمی فعلی خود ادامه دهند، میانگین دمای زمین تا پایان قرن حاضر حدود ۲٫۸ درجه‌ی سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیش از انقلاب صنعتی خواهد رفت.
هدف محدودکردن گرمایش به ۱٫۵ درجه که در توافق پاریس مطرح شده بود، برای کاهش پیامدهای خطرناک تغییرات اقلیمی اهمیت زیادی دارد. بااین‌حال، سرعت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به‌اندازه‌ای پایین بوده که دستیابی مستقیم به این هدف دیگر واقع‌بینانه نیست. سازمان ملل می‌گوید تنها راه باقی‌مانده برای رسیدن به هدف ۱٫۵ درجه، عبور موقت از این آستانه و سپس پایین‌آوردن دوباره‌ی دمای زمین است.
به‌گزارش نیوساینتیست، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، دمای زمین ابتدا به حدود ۱٫۷ تا ۱٫۸ درجه‌ی سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی می‌رسد و سپس با کاهش شدید انتشار گازهای گلخانه‌ای و حذف کربن از جو، دوباره کاهش پیدا می‌کند. حتی در این سناریو نیز احتمال بازگشت گرمایش جهانی به ۱٫۵ درجه تا سال ۲۱۰۰ تنها ۵۰ درصد برآورد شده است.
برای تحقق چنین هدفی، انتشار گازهای گلخانه‌ای جهان باید در مقایسه با سال ۲۰۲۵ به میزان زیر کاهش پیدا کند:
- تا سال ۲۰۳۰: حدود ۱۸ درصد
- تا سال ۲۰۳۵: حدود ۴۵ درصد
- تا سال ۲۰۴۰: حدود ۶۹ درصد
این در حالی است که براساس تعهدات فعلی کشورها، انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ تنها ۵ تا ۸ درصد و تا سال ۲۰۳۵ حدود ۱۱ تا ۱۵ درصد کاهش خواهد یافت.
یکی از مشکلات سناریوی عبور موقت از آستانه، وابستگی آن به فناوری‌هایی است که باید مقادیر عظیمی دی‌اکسیدکربن را از جو حذف کنند. برای مثال، فناوری جذب مستقیم کربن از هوا می‌تواند دی‌اکسیدکربن را از جو استخراج کند؛ اما استفاده از آن در مقیاسی که بتواند دمای جهانی را به‌طور محسوسی کاهش دهد، همچنان با محدودیت‌های فنی و اقتصادی روبه‌رو است.
برای بازگرداندن گرمایش جهانی به ۱٫۵ درجه، انتشار گازهای گلخانه‌ای باید تا سال ۲۰۴۰ حدود ۶۹ درصد نسبت به سال ۲۰۲۵ کاهش یابد
باب واتسون، رئیس پیشین هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم (IPCC)، معتقد است هنوز مشخص نیست که چنین فناوری‌هایی بتوانند در مقیاس موردنیاز به کار گرفته شوند. او می‌گوید دانشمندان حتی نمی‌دانند آیا پس از عبور از آستانه‌ی ۱٫۵ درجه، امکان بازگرداندن دمای زمین به زیر این سطح وجود دارد یا نه. به باور واتسون، تکیه بر فناوری‌های آینده برای جبران گرمایش امروز، خوش‌بینی غیرواقع‌بینانه‌ای است.
گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد که سیاست‌های کنونی کشورها، جهان را در مسیر افزایش ۲٫۸ درجه‌ای دما تا پایان قرن قرار داده است. حتی اگر دولت‌ها تمام وعده‌های اقلیمی اعلام‌شده‌ی خود را عملی کنند، افزایش دما به حدود ۲٫۱ درجه محدود خواهد شد؛ عددی که همچنان به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از هدف ۱٫۵ درجه است.
این پیش‌بینی نسبت به برآورد سال گذشته، یعنی گرمایش ۱٫۹ درجه‌ای در صورت اجرای تعهدات، بدتر شده است. گزارش سازمان ملل بخش عمده‌ی این تغییر را به خروج آمریکا از روند همکاری‌های اقلیمی سازمان ملل نسبت می‌دهد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، با وجود این شرایط تاکید کرده است که عبور از آستانه‌ی ۱٫۵ درجه به معنای کنارگذاشتن تلاش‌ها نیست. به گفته‌ی او، کشورها همچنان می‌توانند با کاهش سریع انتشار گازهای گلخانه‌ای، میزان و مدت عبور از این آستانه را محدود کنند و برای بازگرداندن دمای زمین به زیر ۱٫۵ درجه تا پایان قرن تلاش کنند.
جوئری روگلج، پژوهشگر امپریال کالج لندن نیز معتقد است عبور از این آستانه باید به‌عنوان شکستی تلقی شود که هنوز فرصت جبران آن وجود دارد. او هشدار می‌دهد که افزایش هدف گرمایش مجاز به ۲ یا ۲٫۵ درجه، به معنای پذیرش آسیب‌های بیشتر برای جوامع فقیر و آسیب‌پذیر خواهد بود.
با وجود ازدست‌رفتن امکان حفظ گرمایش زمین زیر ۱٫۵ درجه بدون عبور موقت از این مرز، هر میزان کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای همچنان اهمیت دارد. تفاوت میان گرمایش ۱٫۵، ۲ یا ۲٫۸ درجه‌ای می‌تواند تعیین کند که انسان‌ها و اکوسیستم‌ها در دهه‌های آینده با چه میزان از پیامدهای تغییرات اقلیمی روبه‌رو شوند.
