ارزش کل مبادلات در تجارت الکترونیکی ایران در سال ۱۴۰۴ به رقم ۸ هزار میلیارد تومان رسید که جهش ۴۹ درصدی نسبت به دوره گذشته را نشان می‌دهد. اگرچه تورم بر این رشد موثر بوده اما هم‌زمان، مجموع تراکنش‌ها به مرز ۵.۳ میلیارد مورد رسید که ۵.۳ درصد بیشتر از سال گذشته است. همچنین میانگین هر سبد خرید تا سطح یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان افزایش یافت.
ضریب نفوذ اینترنت به ۱۵۶.۸ درصد رسید
شاخص‌های زیرساختی حاکی از دسترسی گسترده جامعه به شبکه داده هستند، به‌طوری که ضریب نفوذ اینترنت به ۱۵۶.۸ درصد و ضریب نفوذ تلفن همراه به ۱۹۵ درصد بالغ شد. بر اساس آخرین گزارش وزارت ارتباطات در سه ماهه سوم ۱۴۰۴، تعداد کل مشترکین تلفن همراه ۱۶۸,۷۸۹,۲۷۷ و ضریب نفوذ تلفن همراه (تعداد تلفن همراه مشغول به کار به ازای هر صد نفر جمعیت است) ۱۹۴/۹۹ درصد بوده که نسبت به آمار مشابه در سال گذشته حدود ۵ درصد افزایش داشته است.»
در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵) میانگین سرعت دانلود اینترنت تلفن همراه در ایران ۵۷/۲۳ مگابایت در ثانیه بوده است. این در حالی است که میانگین جهانی ۱۰۹/۲۹ مگابایت در ثانیه بوده است.
در سه ماهه سوم ۱۴۰۴ تعداد کل مشترکین پهن‌باند حدود ۱۳۵/۷ میلیون (ثابت ۱۱/۱ میلیون و سیار ۱۲۴/۶ میلیون) بوده که نسبت به آمار مشابه در سال گذشته ۴ درصد افزایش داشته است.
نفوذ شبکه‌های اجتماعی: ۵۱/۸ درصد
بر اساس گزارش جهانی منتشرشده در نوامبر ۲۰۲۵ تعداد کاربران فعال شبکه‌های اجتماعی ایران حدود ۴۸ میلیون نفر گزارش شده است. با این حساب ضریب نفوذ شبکه‌های اجتماعی در ایران در این سال حدود ۵۱/۸ درصد برآورد شده است. ضریب نفوذ شبکه‌های اجتماعی در جهان حدود ۶۹/۹ درصد بوده است.
همچنین تعداد کل اینمادهای فعال در سال ۱۴۰۴ به ۴۰۲ هزار و ۷۴ مورد رسید که رشد ۳۱ درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد. بر اساس داده‌های گزارش، ۶۷ درصد از واحدهای تجارت الکترونیکی دارای اینماد در حوزه فروش کالا فعالیت می‌کنند و ۴۱ درصد از صاحبان این واحدها در گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال قرار دارند.»
از این ۸ هزار میلیارد تومان مجموع مبالغ تراکنش‌های خرید انجام‌شده از طریق درگاه‌های پرداخت اینترنتی ۵,۷۳۴ هزار میلیارد تومان بوده است. از سوی دیگر سهم ارزش معاملات تجارت الکترونیکی از کل معاملات انجام‌شده در شبکه شاپرک طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ روندی افزایشی و پایدار داشته، به طوری که این سهم در سال ۱۴۰۴ به ۳۳ درصد رسیده است.
بر اساس آمار منتشرشده توسط شاپرک، مجموع تراکنش‌های خرید ثبت‌شده در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ با رشد ۶ درصدی همراه بوده است. از این میزان، تعداد تراکنش‌های خرید از طریق پایانه‌های فروش (POS) رشد ۲ درصدی را تجربه کرده، در حالی که تعداد تراکنش‌های خرید اینترنتی با رشد قابل توجه ۱۲ درصدی مواجه شده است.
اثر جنگ بر تراکنش‌های بانکی
اسفندماه معمولا فصل خریدهای نوروزی و استفاده از کمپین‌های فروش ویژه است، اما در اسفند سال گذشته قطعی اینترنت و اختلال در زیرساخت ارتباطی کشور، باعث شد نه‌تنها در این حوزه رشدی رخ ندهد، بلکه مبلغ کل تراکنش‌ها از ۴۹۳ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به ۴۵۱ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ کاهش پیدا کرد.
اختلال اینترنت در اسفند، معاملات تجارت الکترونیکی را ۸ درصد کاهش داد
حمید توفیقی، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، می‌گوید:
همچنین در سال ۱۴۰۴، حدود ۱۰.۸ میلیون گواهی امضای الکترونیکی صادر شده که حاکی از رشد ۶۱ درصدی نسبت به سال قبل است؛ شاخصی که در کنار سایر زیرساختهای ارتباطی و اعتماد دیجیتال، از اهمیت ویژهای در توسعه مبادلات الکترونیکی دارد.- حمید توفیقی، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی
خلاصه تجارت الکترونیک در ماه‌های بحرانی: رشد ۴۹ درصدی ارزش کل معاملات تجارت الکترونیکی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ با وجود تورم ۴۸٫۳ درصدی، هم پای تورم حرکت کرده است. اما در خرداد و تیر (جنگ تحمیلی ۱۲ روزه)، رشد تعداد تراکنش به ترتیب به ٪۷ و ٪۴ سقوط کرد که کمترین رشد مثبت سال است. در دی ماه (ناآرامی ها و حوادث دی ماه)، رشد تعداد تراکنش تنها ٪۱۰ و رشد ارزش حدود ٪۴۷ (کمترین رشد ارزش در نیمه دوم سال) ثبت شد. در اسفند نیز هر دو شاخص منفی شدند (٪۶- تعداد و ٪۸- ارزش). اگر این سه ماه بحرانی را حذف کنیم، رشد ارزش در ماه‌های عادی سال به طور میانگین بالای ٪۶۰ و رشد تعداد بالای ٪۱۵ بوده که به مراتب فراتر از تورم است. همچنین، افزایش ۱۱ درصدی تعداد تراکنش ها در کل سال، با وجود افت در اسفند و رشد ضعیف در خرداد (٪۷)، تیر (٪۴) و دی (٪۱۰)، نشان می دهد که تمایل مردم به خرید بر خط در ماه های بدون بحران بیشتر بوده است. اما هر بار که ناامنی یا قطعی اینترنت رخ داده، رفتار مصرف کننده بالفاصله تغییر کرده و خریدها یا به تعویق افتاده یا به سمت خرید حضوری رفته است.
- کسب‌وکارها بیشتر از چه مسیری کالای خود را می‌فروشند؟
شبکه‌های اجتماعی (۷۷٫۱ درصد) و پیام رسان ها (۶۲٫۶ درصد) بیشترین کاربرد را داشته و به عنوان اصلی ترین بسترهای ارتباطی و بازاریابی مورد استفاده قرار می گیرند. در کنار آن، تلفن (۴۳٫۱ درصد) و پیامک (۳۱٫۸ درصد) نیز همچنان جایگاه قابل توجهی دارند که بیانگر تداوم اهمیت ابزارهای سنتی در کنار ابزارهای دیجیتال است.
فقط ۵.۳ درصد کسب‌وکارهای آنلاین اپلیکیشن اختصاصی دارند
سهم محدودتر ایمیل (۱۸٫۶ درصد) و به‌ویژه اپلیکیشن‌های اختصاصی (۵٫۳ درصد) نشان می‌دهد که بسیاری از کسب‌وکارها ترجیح می دهند از بسترهای آماده و در دسترس استفاده کنند.
- روش دریافت وجه در این کسب‌وکارها عمدتا چیست؟
- کدام شهر بیشتر اینماد گرفته است؟
فروش و عرضه کالاهای پرتقاضا و مصرفی همچنان بیشترین سهم را در میان فعالیت‌های تجارت الکترونیکی به خود اختصاص داده‌اند. این‌ها شامل چه کالاهایی می‌شوند؟
طبق داده‌های استخراج‌شده از سامانه اینماد، بیشترین سهم واحدهای تجارت الکترونیکی مربوط به کسب‌وکارهایی است که بین یک تا چهار سال سابقه فعالیت دارند (۵۷٫۱ درصد)؛ پس از آن، کسب‌وکارهای کمتر از یک سال با ۲۵٫۵ درصد قرار می‌گیرند. در مقابل، سهم کسب‌وکارهای با سابقه بیشتر به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ به طوری که گروه ۴ تا ۸ سال ۱۳٫۱ درصد و بیش از ۸ سال تنها ۴٫۳ درصد از کل را تشکیل می‌دهند.
چه کسانی کسب‌وکارهای آنلاین ایران را اداره می‌کنند؟ سهم ۴۱ درصدی گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال
بیشترین سهم سنی در این کسب‌وکارها متعلق به گروه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال است که با ۴۰٫۷ درصد، ستون فقرات کسب> کارهای آنلاین را می‌سازند. سپس گروه سنی ۴۰ تا ۵۰ سال با سهم ۲۲٫۱ درصدی قرار دارند.
- ترکیب جنسیتی صاحبان کسب‌وکارها چه تفاوتی داشته است؟
بیشتر کسب‌وکارهای آنلاین ایران کمتر از ۴ سال سابقه دارند
تقریبا نیمی از فعالان تجارت الکترونیکی کشور (۴۷٫۷ درصد) بدون سابقه فروشگاه فیزیکی وارد این حوزه شده‌اند. در مقابل ۴۴٫۷ درصد از کسب‌وکارها پیش از ورود به فضای اینترنت دارای فروشگاه فیزیکی بوده‌اند. همچنین، ۷٫۶ درصد پس از آغاز فعالیت اینترنتی فروشگاه فیزیکی راه‌اندازی کرده‌اند.
کپی لینکبازارگاهها چقدر اهمیت پیدا کرده‌اند؟
حدود ۳۲٫۳ درصد از آن‌ها علاوه بر فروش مستقیم از طریق وب‌سایت خود، با بازارگاه‌ها نیز همکاری دارند؛ موضوعی که تمایل کسب‌وکارها به تنوع‌بخشی کانال‌های فروش و بهره‌گیری از ظرفیت پلتفرم‌های واسط برای توسعه بازار است. البته ۶۷٫۷ درصد از کسب‌وکارها هنوز این نوع همکاری را انتخاب نکرده‌اند. در میان مارکت‌پلیس‌ها دیجی‌کالا با امتیاز ۸۱ و اسنپ‌مارکت با امتیاز ۸۰ در سطح اول قرار دارند.
